— 124 — 



Hoe te handelen met dennenbosschcn die veel van 

 Betinia's en wel speciaal van de 7''esi7iella of turionana 

 hebben te lijden gehad, doch niet zoodanig zijn geruïneerd, 

 dat zij geheel hopeloos zijn ? 



Men kan moeilijk algemeene regels stellen, waarnaar 

 in elk bijzonder geval zou kunnen gehandeld worden. 



Veel hangt in dezen van den bodem af. Bij eene 

 even sterke beschadiging herstellen zich de dennen 

 op eene voor hen gunstige standplaats beter en spoediger, 

 dan wanneer zij op voor hen ongunstige standplaatsen 

 groeien 



De grove den is een boom, die, hoe weinig eischen 

 hij ook overigens aan den bodem stelt, ten opzichte van de 

 physische gesteldheid van dezen veeleischend mag worden 

 genoemd. Bepaaldelijk geldt dit ten opzichte van het 

 grondwater. Voor eene gebrekkige waterlossing, voor 

 stagneerend grondwater, zijn de wortels van den groven 

 den uiterst gevoelig. — 



Gaan wij de oorzaken na, waaraan de minder gunstige 

 groei van dennenbosschcn in Nederland in den regel 

 is toe te schrijven, dan kunnen M'ij die gevoegelijk in drie 

 punten samenvatten : 



P onvoldoende bewerking van den bodem bij ondoor- 

 latende gronden en bij onvruchtbare loodkleurige, zand- 

 lagen ; 



2^ gebrekkige waterlossing op lage gronden en 



3^ armoede van den bodem, 't zij deze is ontstaan door 

 telkens opeenvolgende generaties dennen te planten, ofwel 

 door dat de bodem van nature arm is (fijnkorrelig wit 

 zand). — 



Hoewel de hierbovengenoemde gevallen in bijna elke 

 streek van Nederland, M^aar dennenteelt bestaat, worden 

 aangetroffen, valt toch meer in het bijzonder op te 

 merken dat in Drente, Overijsel, en het Oostelijk gedeelte 

 van Gelderland en Noord-Brabant, die onder sub i en 2 

 bedoeld, het meest voorkomen. 



De gronden, welke in deze streken voor de kuituur van 

 grove dennen worden bestemd, zijn, behoudens enkele 

 uitzonderingen (heuvels en zandverstuivingen), laag gele- 

 gen heidevelden, die meerendeels moeten bewerkt worden 



