— 28 — 



•of waar de lichtintensiteit soms te wenschen overlaat, zullen 

 de factoren ivarmte en licht ongetwijfeld ook van belang kun- 

 nen zijn. Wij zullen voor Indië echter voornamelijk onze aan- 

 dacht moeten vestigen op den invloed, die door bodem en 

 water wordt uitgeoefend, 



Indische gronden, en vooral die van Java, zijn over het al- 

 gemeen zeer heterogeen. Deze heterogeniteit is een onmiddellijk 

 gevolg van de natuurlijke gestelheid van het terrein en van 

 -de toegepaste cultuurwijze. 



Op Java zijn de meeste gronden min of meer hellend ; daar, 

 waar zij praktisch volkomen vlak zijn, hseft in den regel de 

 rijstcultuur met de daarbij gebruikelijke bevloeing de homogeni- 

 teit verbroken. Op hellende tereinen heeft de zware regenval 

 •de hoogere stukken uitgeloogd en afgespoeld, en de lagere, 

 zoo zij niet verrijkt zijn doordat er stoffen werden opgenomen 

 uit het van hoogere streken komende water, bedekt met de 

 door het regenwater meegevoerde vaste en coUoidale stoffen. 



Wie een Indische rivier na een flinke regenbui gezien 

 "heeft, zal hebben opgemerkt, dat het water bruin of grijs is 

 van het meegevoerde slib. Dit slib, onregelmatig gedeponeerd, 

 verstoort alle homogeniteit van den bouwkruin. Deze hetero- 

 geniteit is niet slechts op enkele plaatsen waar te nemen, in- 

 tegendeel, men kan gerust zeggen, dat er, althans op geregeld 

 bevloeide terreinen, geen oppervlakte van 10 vierkante Meter 

 tgevonden wordt, waar de bodem beslist homogeen is. 



Dat zuivere lijnen, die elk voor zich onder bijzondere om- 

 standigheden misschien buitengewoon goed voldeden, over 

 grootere oppervlakten niet zulke mooie resultaten geven, moet 

 volgens schrijver dezes voor het grootste deel aan hun gebrek 

 aan souplesse voor de heterogene groei voor waarden, welke de 

 bodem hun biedt, worden geweten. 



In Europa en in andere streken, waar de grond over het 

 algemeen over vrij groote uitgestrektheden homogeen is (al- 

 thans heel wat minder heterogeen dan in Indië), zal hetzelfde 

 verschijnsel zich ook wel voordoen, doch in mindere mate. ^) 



Ook in Europa is bij sommige personen het vermoeden reeds 



1) Zie de bijlage achter dit opstel in af!, 2. 



