— 145 — 



laden der bundels. En juist dat wilde ik vermeden hebben. 

 Om te voorkomen dat de menschen te ver zouden moeten 

 loopen, was ook' de weg naar het midden van den tuin ge- 

 maakt, waardoor de maximum te doorloopen afstand ongeveer 

 50 M. was. 



Intusschen heb ik de snij- en transportloonen, gemiddeld voor 

 een snit van den geheelen aanplant, nooit lager kunnen krijgen 

 dan 16.2 cent per picol, in de fabriek geleverd. In dat bedrag 

 was dan begrepen: het loon voor de snijkoelis en hunne man- 

 doers, het bundel- en uitdraagloon, de loonen voor karrevoerders 

 en de kosten voor extra veevoeder. Bij beoordeeling van het 

 bedrag dient voorts in aanmerking te worden genomen, dat 

 het basisloon voor mannen 60 cent bedroeg en gemiddeld 45 

 cent voor vrouwen en kinderen. 



Deze kosten behoeven nergens op Sumatra veel hooger te 

 zijn, doch bij het bezoek van Java-ondernemingen ervoer ik, 

 dat het juist de transportkosten zijn, die bijzonder zwaar op 

 het bedrijf drukken, niettegenstaande daar dichtbij gelegen vel- 

 den zijn, vanwaar in borongan het gras in de fabriek geleverd 

 wordt tegen IZVi cent per picol en misschien nog minder. 



Vervoenniddelen. Vrij algemeen wordt voor de sereh ge- 

 bruik gemaakt van karrentransport en zoo ook op de onder- 

 neming, waarop bovenstaande cijfers betrekking hebben. Het 

 zou bepaald onecononisch zijn, het primitievere transport te 

 vervangen door een vrachtauto-bedrijf. Immers hebben de 

 meeste serehfabrieken geen grooter capaciteit dan circa 60 K. G. 

 zuivere olie per werkdag of 1 20 K. G. per etmaal. Bij een goed 

 rendement van 1 pCt.^ is daarvoor aan grondstof benoodigd 

 circa 6000, resp. 12000 K. G. of 100 tot 200 picol, waarvan 

 het transport met gewone karren uit de rondom de fabriek 

 gelegen tuinen snel genoeg kan geschieden om geen stagnatie 

 in het bedrijf te behoeven te vreezen. 



Een ander geval wordt het, wanneer, zooals op Java vaak het 

 geval is, de grondstof van heinde en ver moet worden aan- 

 gevoerd, waarmede een transportloon van 4^ 2^ cent per picol 

 en per paal gemoeid is. zoodat vaak 30 cent en meer aan 

 transport betaald moet worden. Kan voor het vervoer in zulke 

 gevallen gebruik gemaakt worden van postwegen of matig 



