— 154 — 



goten en soms zelfs geheel in de riviertjes ondergedompeld, 

 In den regel wordt door het personeel van de fabrieken wel 

 rekening gehouden met die akals en tracht men de schade te 

 bestrijden door met of zonder — doch meestal zonder — voor- 

 kennis van den producent, belangrijke spillages in rekening 

 te brengen, of wel te knoeien bij de weging. 



Zoo werd het rendement voor een zekere Java fabriek uit- 

 gedrukt als te zijn 0.6 pCt. van de hoeveelheid binnengebracht 

 en o.g pCf. van Jiet betaalde gewicht. 



Werd dus 10 picol blad binnengebracht, dan werd daaruit ge- 

 wonnen 0.6 pCt. van 600 K.G. =3.6 K.G. olie. Volgens hetgeen 

 betaald werd, zou echter 0.9 pCt. gemaakt zijn, waaruit volgt 

 dat slechts 400 K G. betaald werd. 



De in rekening gebrachte spillage was gemiddeld 33 

 pCt. 



Ik kan me voorstellen, dat het voor dien Java-fabrikant 

 onaangenaam is, steeds bedrogen te worden, maar dat neemt niet 

 weg, dat het daar toegepaste spillage-systeem niet goed te pra- 

 ten is, omdat de grens van billijkheid te spoedig overschreden 

 wordt, en men het vertrouwen van de bevolking spoedig ver- 

 liest. En al ziet de Inlander er geen kwaad in, te trachten 

 ons, de fabrikanten, de kapitalisten of hoe hij ons ook be- 

 schouwt, te bedriegen, wij moeten te hoog staan voor het ne- 

 men van représaille-maatregelen als hierboven bedoeld. Beter 

 is het, te trachten tot een ander systeem van betaling te ko- 

 men, desnoods een veel lageren prijs vast te stellen voor druip- 

 nat blad, waarvan wij dan van te voren niet al te onnauw- 

 keurig weten, hoeveel droge stof er in zit. 



De grootste fout in het sereh-berijf is, dat wij nog niet be- 

 schikken over een vlugge en nauwkeurige methode om het 

 watergehalte in het blad te bepalen. Men kan niet zeggen: 

 Ziezoo er is 10.000 KG. blad binnengekomen en daaruit moet 

 110 KG. olie gedistilleerd worden, en zoo niet, dan is er een 

 fout ergens in m'n fabriek of in m'n administratie. — 



Fabrieksinrichling . Wat de te volgen werkwijze in de fa- 

 briek betreft, deze hangt voor een groot deel af van de soort 

 van installatie, waarmede gewerkt moet worden. 



Ideaal zijn die inrichtingen, waar het blad, zonder Jacobs- 



