— 256 — 



delijk uit het feit, dat regenrijke West-Moessons op Java steeds 

 beter oogst geven, dan regenarme. 



Noch bemesting, noch zorgvuldige grondbewerking, noch 

 doelmatig uitplanten en uitzaaien, noch het kiezen van goed 

 zaaizaad kan den oogst vermeerderen indien er watergebrek 

 heerscht, indien de factor water in het minimum is. De onder- 

 vinding leert niet anders Op slecht bevloeide sawah's hebben 

 cultuurverbeteringen in den regel geen, meermalen zelfs een 

 negatief resultaat, doordat de behoefte aan het in het minimum, 

 zijnde water door bemesting en door bevordering der ver- 

 damping nog verhoogd wordt en de aanplant nog gevoeliger 

 wordt voor watergebrek. 



Kapitalen vastgelegd in irrigatiewerken, tot stand gebracht 

 na grondig onderzoek van het water, zoowel als van den te 

 bevloeien grond in verband met den economischen toestand 

 der bevolking, kunnen moeilijk nuttiger aangewend worden. ^) 



Waar geen irrigatie mogelijk is, waar de sawah's van regen 

 afhankelijk zijn, gaat men ook op Java, inzonderheid in Kediri 

 en Madioen, ovor tot wat de Heer Abd. Aziz ladang-sawahbouw 

 noemt. De naam gaga-rantjah is hier gangbaar. 



Op velden met zeer onzeker f- watervoorziening heeft die 

 cultuurwijze zeker veel voor boven den gewonen sawahbouw, 

 daar de planten door directe uitzaaiing op het droge veld eeri 

 wortelstelsel krijgen gelijk aan dat van de bibit op droge 

 kweekbedden. Dat wortelstelsel stelt ze beter in staat om de 

 droogte te verdragen door haar betere uitrusting met wortel- 

 baartjes, die bijna altijd nog wel genoeg water aan den bodem, 

 weten te onttrekken om de plant frisch te houden. 



De gemiddelde opbrengstcijfers (19 picol per bouw) staan 

 echter altijd achter bij de gemiddelde opbrengsten van behoor- 

 lijk bevloeide sawah's (30 picol). Wanneer de regenmoesson 

 2ich mild toont, zoodat de bevolking vertrouwt, de velden wel 

 te kunnen bevloeien, sluit men in Kediri en Madioen de ga- 

 langans om de velden tot gewone sawah's te maken, die dan 

 ten gelukkig jaar geven. 



3) Men leze <le hoogstbelangrijke publicatie vaa Dr. P. van der Elst „Inlei- 

 öjsg tot het onderzoek van kleine irrigatieontwerpen". 



