— 329 — 



het rooken van de bladeren niet ondervonden, evenmin bij 

 inwendig gebruik van het decoct. 



Van de om doen o^-bla-deren, boven voor Z en O. afd. van 

 Borneo vermeld, werd materiaal vet kregen; het was de op Java 

 scmboeng genoemde Composiet Bluinea halsamifera I.. Ook 

 de bladeren van deze plant oefenen bij het rooken geen nar- 

 cotische werking uit. 



Uit Fort de Koek en uit Solok werd, als 7vilde i^andfo^ een 

 Arteimsïasoort (Compositae) ontvangen. Wederom bleek mij 

 het rooken van deze plant geheel onbedenkelijk. 



Wij komen thans tot de weinige gevallen, waarin inderdaad 

 Caniiabïs-vc{2i\ev\2iB.\ werd ingezonden 



Van Java alleen uit Salatiga, onder den naam gend/idfawa. 

 Verder van Fort de Koek en Painan {gekweekte gandj'o, in 

 tegenstelling met de boven genoemde wilde gandjo {Artemisia)^ 

 uit het gewest O. kust van Sumatra en uit Atjeh en onder- 

 hoorigheden. In het laatste gewest komt de plant in de meeste 

 afdeelingen voor; in enkele afdeejingen bestaan er aanplantingen 

 van. 



Bij het materiaal uit Fort de Koek was een pakje gandjo 

 gevoegd, gelijk dat daar ter plaatse wel verkocht wordt. 



Uit Atjeh werden ook nadere bijzonderheden medegedeeld 

 omtrent cultuur en gebruik van de Cannabis. Het overplanten 

 van de uit zaad gekweekte bibit gaat daar vaak met eenig 

 luidruchtig ceremonieel gepaard, waarvan het gevolg zou zijn 

 een grootere v*-erkzaamheid van het later te verkrijgen product. 

 Gerookt worden de gedroogde bladeren, die men in water weekt, 

 nogmaals droogt en fijn snijdt. „De gewone handelwijze is nu" 

 — aldus het bericht — , «de gesneden gandja in een nipah-blad 

 te wikkelen en dit bij wijze van sigaret op te rooken. De uit- 

 werking van deze sigaretten is echter zeer gering. Krachtiger 

 werkt gesneden gandja in een maisblad gewikkeld, terwijl bij 

 omhulling met een pisang-blad, waarin bras poeloet gekookt 

 is, de rooker reeds na 8-1 1) trekken volkomen bewusteloos is". 



In hoeverre dit zonderlinge verhaal met de werkelijkheid 

 strookt, kan ik niet nagaan. Ik heb een paar van het Atjehsche 

 product — jonge vrouwelijke bloeiende toppen — , alsmede van 

 dat uit Fort de Koek — jonge vruchtdragende toppen — gerookt 



