— 371 — 



dat hier zooveel meer welvaart hcerscht, dat de sawah's hier 

 overal zoo prachtig staan?", was het eerlijk antwoord: „Dat 

 komt, doordat de Balinees in alles rekening houdt met de 

 vvensch der goden ; dat blijft niet onbeloond. Onze goden 

 hebben groote belangstelling voor de sawah's, dus de men- 

 schen moeten wel hun uiterste best doen om die mooi te 

 doen zijn". 



De godsdienst van den Balinees moge door zijn vormen, 

 door de aanwezigheid van bepaalde tempelversieringen en 

 het feit der kastenindeeling Hindoe-godsdienst genoemd wor- 

 den, het animisme dringt zich daarbij zoo krachtig op den 

 voorgrond, dat het in het gedachtenleven van den Balinees 

 stellig de eerste plaats inneemt. 



Den godsdienst van den Balinees zou ik hier niet ter sprake 

 gebracht hebben, indien de inrichting van de geheele Balische 

 maatschappij daarmee niet zeer nauw in verband stond en 

 indien deze inrichting niet moest nagegaan worden om zich 

 rekenschap te kunnen geven van het stadium, waarin op 

 Bali het grondbezit verkeert. 



De godsdienst, de maatschappelijke ordening en het rechts- 

 begrip betreffende den grond beheerschen geheel den sawah- 

 bouw van Zuid- Bali. 



De bevolking is gevestigd in vaste woonplaatsen. Volgens 

 berichten uit den ouden tijd, die spreken van desa's, waarin 

 een zekere mate van beschaving en welvaart heerschte, moet 

 de bevolking reeds eeuwen op deze wijze gewoond hebben. 



Daar reeds bij eerste vestiging samenwonen op genealogi- 

 schen grondslag door het centraliseerend karakter der Hindoe- 

 overheersching wel reeds verdrongen moet zijn geweest 

 door het vormen van territoriale rechtsgemeenschappen, zijn 

 de desa's van Bali reeds van ouds geen uitbreiding van de 

 familie, maar een dorpsgemeenschap, waarin afstamminy^ en 

 verwantschap der leden onderling geen of weinig beteekenis 

 heeft. 



Het aantal desa's vermeerderde met de toename der be- 

 volking door afscheiding van leden der oude desa, die zich 

 afzonderlijk vereenigden om te zamen de moeilijkheden te 

 weerstaan, die het zich afzonderlijk vestigen met zich bracht. 



