— 375 — 



Niemand zou zware offers willen brengen voor het aanleg- 

 gen van dammen, leidingen en torrassen, wanneer hij niet de 

 volle zekerheid had, dat hij eens de vruchten van zijn bemoei- 

 ing zou plukken. Niemand zou dus er toe overgaan, die 

 offers te brengen, indien hij op zijn grond een zwakker recht 

 had dan wat wij gewoon zijn erfelijk individueel bezitsrecht 

 te noemen. 



Toen de band tusschen de sawahgronden en de desavereeni- 

 gingen geheel wegviel, stelde de desa zich ook niet meer 

 verantwoordelijk voor wat op de soebakgronden voorviel. Hier- 

 door werd de soebak-vereeniging geheel aansprakelijk voor 

 alles wat de soebakgronden betrof, en werd zij een publiek- 

 rechtelijk lichaam, dat belast is met de handhaving der politie 

 en het berechten van overtredingen binnen haar grenzen. 



De zuiver coöperatieve soebakvereenigingen hebben de reus- 

 achtige moeilijkheden weten te overwinnen, die in Bali den rijst- 

 bouw in den weg stonden. Zij hebben door de uitkomsten 

 van haar werk getoond, dat er voor een volk een weg is, 

 wanneer de wil er is om zich de levensomstadigheden te seheppen 

 noodig voor de instandhouding van het volk en de toename 

 van zijn welvaart. 



Zuid-Bali daalt vrij regelmatig van het centrale gebergte 

 naar het Zuiden af onder een hoek, die aanvankelijk wat 

 grooter, vrijwel overal gemeten wordt door een helling van 

 1 op 30 



Evenwijdig aan elkaar stroomen vele rivieren in bijna zuiver 

 zuidelijke richting, voor het meerendeel zonder belangrijke 

 bijstroomen. Alleen de Toekad Ajoeng heeft in de boven- 

 loop een breed stroomgebied. 



De rivieren hebben zich een diepe geul uitgeslepen, soms 

 tot bij de 200 Meter lager dan het bebouwde terrein. De oe- 

 vers zijn aan den bovonrand zacht hellend, maar worden al 

 spoedig te steil om er langs af te dalen, terwijl ze vlak aan 

 de rivier gewoonlijk loodrecht zijn. Het is slechts op enkele 

 punten mogelijk de rivier te bereiken. Hoe de Halineezen 

 zulke rivieren hebben kunnen benutten voor de bevloeing 

 van hun velden blijft voor de meeste bezoekers van het schoone 

 eiland een raadsel. 



