— 379 — 



stuwdam van de soebak Temcsi in de Toekad Sangf-sang. 

 Die stuwdam was 21 Meter hoog en was voorzien van een 

 bemetselde overlaat van 4 Meter breedte. De oude uitge- 

 schuurde afvoergoot was 8 Meter uitgeslepen en moest, vóór 

 de verbetering door den Waterstaat aangebracht, door klap- 

 perstammen op peil gehouden worden, wat de soebak alle 

 jaren op zeer hooge kosten joeg, daar elke bandjir de stuw 

 vernielde en de tunnel deed verzanden. De bevolking had 

 de oplossing gezocht in het verlengen van de tunnel in Noor- 

 delijke richting, maar toen de sterk verlengde tunnel eindelijk 

 de rivier stroomopwaarts bereikte, hadden juist twee andere 

 soebaks iets hooger stuwdammen aangelegd, die vrijwel alle 

 water aan de rivier ontnamen, zoodat er op dat punt niets 

 viel af te leiden en de sawah's van Temesi zonder water 

 moesten blijven. Lager, bij hun eigen stuwdam bevatte de 

 rivier wel water genoeg, maar dat was voor hen onbereik- 

 baar, indien hun geen andere middelen ten di(^nste werden 

 gesteld dan de oud Balineesche. Toen bracht de Waterstaat 

 redding door voor f 14 500. alles schitterend in orde te brengen. 

 Den daarvoor noodigen arbeid leverde de soebak in zooge- 

 naamde soebakdienst, zooals dat op Bali van ouds het gebruik is. 



Ook de soebaks hebben den steun van een centrale regee- 

 ring noodig om ten volle aan haar doel te kunnen beant- 

 woorden, daar zij, geheel onafhankelijk van elkaar werkend, 

 in belangen zoo tegenover elkander kunnen staan, dat alleen 

 een centraal gezag de ontstane moeilijkheden kan oplossen. 



Voor vrije samenwerking gevoelen de soebaks weinig. Door 

 de zware aardbeving van 1917 waren dichtbij Kloengkoeng 

 twee stuwdammen zoo zwaar beschadigd, dat herstelling aan- 

 vankelijk onmogelijk geacht werd. Vooral de achterste der 

 beide dammen had ernstig geleden. De voorste dam werd met 

 behulp van den Waterstaat in orde gemaakt, terwijl een ver- 

 deel wtrkje werd gebouwd om het water, dat de tweede soebak 

 voor haar velden behoefde van daar uit over de rivier te leiden. 

 Het was natuurlijk dwaasheid twee dammen vlak achter elkaar 

 aan te leggen, waar één dam 'het water kon opstuwen voor 

 beide soebaks. ^Nlaar zoo weinig zijn de menschen nog gewend 

 aan samenwerking buiten hun vereenigingen, zoo krachtig is 



