— 380 — 



;het gevoel voor de onafhankelijkheid van hun soebak, dat de 

 hulp niet werd aanvaard. De tweede dam werd zoo goed en 

 zoo kwaad als dat met Balische hulpmiddelen mogelijk was in 

 orde gebracht om toch vooral geen water te gebruiken van 

 een andere soebakleiding, ook al was die aangelegd met het 

 doel beide soebaks te bedienen. 



Het bevloeiïngswater is gewoonlijk ruim genoeg om in den 

 West-moesson alle velden te beplanten, terwijl in den Oost- 

 moesson de helft, in enkele streken een derde met padi gadoe 

 beplant kan worden. 



Daar deze beplanting jaarlijks wisselt, brengt een akker in 

 twee jaar drie padioogsten en een polowidjooogst op, of in drie 

 jaar vier padioogsten en twee keer polowidjo. 



Verder naar het Oosten worden de rivieren opmerkelijk armer 

 aan water, zoodat daar de sawah's soms slechts om de twee of 

 drie jaar hun padibeurt kunnen krijgen. Bij gebrek aan water 

 past men bijna overal op Bali beurtbe vloeiing toe, opdat elke 

 akker op zijn tijd een padioogst kan voortbrengen. 



Ik heb geen gelegenheid gehad om de aanplant der tweede 

 gewassen in de vlakte waar te nemen op een tijdstip, dat voor 

 deze gewassen eenigszins gunstig is. Wat daarvan in het begin 

 van Januari in de lagere landen te velde staat, beteekent niet 

 veel, het maakte een sterk contrast met de uitnemend verzorgde 

 sawah's, die voor het overgroote deel juist beplant woerden. 



Elke groote soebak met eigen prise d'eaii is onderverdeeld 

 in kleine eenheden, ook soebak genoemd, van ongeveer honderd 

 tenah. De bezitters van dien grond vormen een vereeniging, 

 waarvan de leden elkaar zeer goed kennen (hoogstens honderd 

 man) met een pekaseli aan het hoofd. Daar deze persoon tevens 

 belast werd met de inning der belasting op de rijstvelden, 

 werden de soebaks meer aangezien voor belastin geenheden 

 •dan voor het waterbeheer wenschelijk was. In sommige streken 

 raakte de toestand daardoor eenigszins verward. Er zijn thans 

 bijvoorbeeld pekaseh's, die zich nauwelijks bewust zijn, dat zij 

 als lid der cpöperatie leiding hebben te geven aan de water- 

 verdeeling, terwijl ze al hun tijd en aandacht wijden aan de 

 belastinginning, waarvoor zij betaald worden. De grenzen 

 van de belastingeenheden konden niet overal zonder schade voor 



