— 386 — 



Algemeen verbouwt men de variëteit Sambi, een benaalde soort 

 met kleine korrel, die voor export naar Europa niet geschikt is. 



De oogsten zijn gemiddeld boven de 50 pikol per bouw droge 

 padi. Oogsten van 100 picol zijn geen zeldzaamheid. In Kloeng- 

 koensT zijn de oogsten het rijkst. Karang-Asam, dat veel 

 droger is, heeft lagere oogstcijfers, behoeft ook regelmatig 

 aanvulling van rijst voor de voeding van zijn bevolking, 

 Benoea kan soms wat rijst uitvoeren, maar over het geheel 

 heeft Bali geen oogstoverschot. 



Per hoofd eet de Balinees opmerkelijk veel meer rijst dan 

 de Javaan, maar hij spant zich ook opmerkelijk veel meer 

 in om die grootere portie machtig te worden. 



Van ziekten en plagen onder de rijst kon ik tijdens mijn 

 zeer kort verblijf weinig stelligs vernemen. De goden schijnen 

 te veel belang bij den sawahbouw te hebben om de Balinee- 

 zen in hun rijst te treffen, wanneer zij een afstraffing behoeven. 



De walangsangit komt vrijveel voor. ^ Men tracht dezen 

 geurenden vijand te' verjagen door een touw over de sawah 

 te trekken. Ook zoekt men eenige duizenden to verzamelen 

 in een mand, die aan een stok over de halmen wordt ge- 

 zwaaid. Het doel van deze verrichting is echter minder de 

 bestrijding van een vijand, dan het verkrijgen van een zeer 

 gewaardeerde toespijs bij de rijsttafel. De walangsangit, liefst 

 in de olie gebraden, is voor den Balinees als voor menig 

 Javaan een begeerde toespijs, waarvoor alleen misplaatste 

 kieschheid ons den neus doet optrekken. 



Hier en daar merkte ik een spoor van hama poeiih op, 

 voor de rest was de sawah overal prachtig gezond van tint, 

 zooals Java alleen in zijn beste streken in de gunstigste 

 maanden vertoont. 



Bij de figuur. 



A. De breede lijn geeft den loop aan van de rivier door het 

 landschap. Sterk kronkelend volgt ze haar weg door 

 een nauw dal, waarvan de helling vooral beneden (zie 

 de doorsnede bij C.) uiterst steil is. 



Zoolang de rivier haar weg zocht door het zachte materiaal 

 aan de oppervlakte, kon zij een breed dal vormen, doordat 



