— 431 — 



.zoowel als mannen en niet alleen vrouwen van den geringeren 

 stand, maar ook van den deftigen. 



Deze gewoonten van theesaletten houden waren zeer kostbaar 

 en gaven aanleiding tot grove misbruiken''. „De huishoudens 

 raakten in de war, want de man van 't comptoir komende, 

 :geen wijf of spinnewiel vindende, gingh naer de taverne". 

 -„Niet minder raekte men door porselein en thee als door tulpen 

 -en acties \n lij '. „Honderden begonnen in te teeren en menig 

 buggerman raekte in de vaert". Terwijl de geneesheeren streden 

 voor het nut of onnut van de thee en elkaar op zijn hevigst 

 uitscholden, bezongen Latijnsche en Nederlandsche dichters 

 haren lof of ,hare schadelijkheid en rampspoedigheid" Zoo 

 ontstonden kluchtspelen tegen de porselein- en theemanie- en 

 werden vermeld „de aardige voorvallen, die zich te Amsterdam, 

 Rotterdam, Den Fïaag, Utrecht en elders op de koffie- en 

 theegezelschappen, zoo onder gehuwden als ongehuwden, hadden 

 toegedragen, met al de débauches en ongeregeldheden, die 

 onder het nuttigen dezer laffe dranken gepleegd werden". 



Zoo bracht de invoering van thee een groote omwenteling 

 teweeg. Ze gaf de eerste aanleiding tot uithuizigheid en tot 

 de zucht tot leven boven stand en vermogen. De tijd. dat 

 de „theedorst de ducatons verzwelgde*' is nu lang voorbij. 

 De „theekoepels", die men hier en daar nog aantreft, zijn de 

 laatste overblijfsels ervan. 



De thee, die men met saffraan schonk, was de z. g. scherpe 

 „groene thee", die nu in Europa vrijwel niet meer gedronken 

 wordt In sommige streken der Vereenigde Staten en in 

 Marokko en aangrenzende gebieden is ze nog gewild. Reeds 

 in dé tweede helft der 18de eeuw werd ze in ons land ver- 

 drongen door de zwarte thee, die toen de koffie als morgen- 

 drank begon te vervangen en ook als avonddrank genuttigd 

 werd Dit is vrijwel zoo gebleven, behalve, dat er nog een 

 namiddagthee — de z.g. Five o'clock tea — bijgekomen is, dus 

 een hernieuwing in een zeker opzicht van de oude mode. 

 De oorzaak van het meerdere verbruik van thee moet ook 

 gezocht worden in de wijziging, die de thee zelve heeft ondergaan. 



In 1 880 gaven ons de Engelschen het voorbeeld door niet 

 meer de China-thee, maar den veel forscheren Assam heester 



