— 434 — 



te krijgfen, dat door de Chineezsn aan de Hollanders geen 

 vrije handel werd toegestaan. Zoolang nu Formosa nog in ons 

 bezit was, werd alles eerst daarheen gebracht, maar toen dat 

 in 1662 voor ons verloren ging, was dat uit en moest men 

 zijn toevlucht nemen tot den sluikhandel of gelijk de term 

 luidde „bij den Keizer op ambassade gaan". 



Op het einde der 17de eeuw begonnen Chineesche koop- 

 lieden zelf op Batavia te varen. Deze handel had een uitste- 

 kend verloop. Zoodra de lading in Batavia aan wal was, 

 kwam er een bedrijvigheid in de Chineesche winkels, die aan 

 een HoUandsche kermis deed denken. De thee werd daar 

 ingekocht in drie verschillende assortimenten: ,^TIiee hoei'^ 

 {zzuarie thee), ^^Thee bt'ng'", een soort groene thee, ook ,,Kei- 

 zerstkeé" geheeten, en ., Witte thee", ook ^^songló" genoemd. 

 Als retourlading naar China werd peper, kaneel, vaderlandsche 

 manufacturen, enz. meegenomen. De Compagnie betaalde toen 

 echter hooge prijzen voor de thee en in Maart 1717 besloot 

 de Indisehe regeering de prijzen vast te stellen op 40 rijks- 

 daalders voor thee songlo, 60 voor thee bing en 80 rijksdaal- 

 ders voor thee boei per pikol van 1 25 pond. Deze verlaging 

 der theeprijzen had tengevolge dat de Keizer van China in 

 1718 alle vaart op het buitenland, behalve op Japan, verbood. 

 Macao bleef echter genoeg zenden en in 1723 werd de vaart 

 op Batavia Weer hervat. 



intusschen was in Oostende een nieuwe concurrent komen 

 opduiken. In 1719 was daar een schip aangekomen met een 

 lading thee, die voor 1 millioen gulden verkocht werd. Een 

 Amsterdamsch bankier Cloots, die buiten het octrooi der 

 Compagnie wilde komen, had zich in de Oostenrijksche Neder- 

 landen laten naturaliseeren en verkreeg in 1722 met enkele 

 anderen een octrooi van Keizer Karel VI te Weenen. Er 

 ontstond toen een heftige strijd tegen deze mededingster, 

 maar in den beginne was er weinig tegen te doen. Zelfs riep 

 men de hulp in van de Engelsche Compagnie. De theeprijzen 

 werden door de groote opkoopen der O. I. Compagnie in 

 Batavia zoo opgedreven, dat de aanvoer uit China een omvang 

 aannam als nooit te voren. De prijzen in Europa daalden 

 echter, doordat de markt overvoerd was, zoozeer dat de thee 



