RIJST OP DROGE VELDEN. 



De opmerkingen van den Heer K. v. D. Veer bij het stuk 

 van den Heer Abd. Aziz S. K. te Priaman over rijstbouw 

 eindigen met de woorden : . . . . De gaga — rantjah of 

 ladang — saMahbouw heeft recht op onze bijzondere belangstelling. 



Naar aanleiding daarvan . wil ik hier iets van mijne erva- 

 ringen mededeelen met betrekking tot het verbouwen van 

 rijst (gaga) op droge velden (Mal. ladangs Jav. tegalans). 



Toen wij zeventien jaren geleden de Wiitekruis-kolonie bij 

 Salatiga grondvestten, gingen wij reeds spoedig het voorbeeld 

 volgen van de omliggende desas's, die behalve djagoeng ook 

 gaga verbouwen. 



De grond in deze streken is tamelijk schraal — zoo zou 

 men zeggen als men van de Veluwe komt en uitermate schraal 

 als men aan Betuw- grond gewoon is — , en als in den Oost- 

 moeson de zon uit een wolkenloozen hemel weken en maan- 

 den lang den bodem uitdroogt en doet splijten, maikt deze 

 den indruk alsof hij voor altijd alle voortbrengingsvermogen 

 verloren heeft. Vooral de grond, die voor gaga bestemd is 

 en in verband daarmede vier — , vijf soms tot zeven maal 

 beploegd is geweest en een gelijkmatige donker gele of bruin- 

 kleurige aarde vertoont in poederachtige droogte in den over- 

 tref fenden trap, schijnt dan in een toestand te zijn, niet van 

 rust, maar in dien van koppige werkstaking. 



De g&g& wordt hier, nadat de grond na voldoende ploeg- 

 bewerking. geëgd is met ruime hand [broad cast) uitgezaaid 

 waarna het zaad met den ploeg er onder wordt gewerkt en 

 vervolgens in den regel de eg er nog over heen gaat. Dit 

 uitzaaien geschiedit gewoonlijk in de maand Augustus. Dik- 

 wijls komt het voor, dat er in Augustus. September en een 

 groot gedeelte van October geen regen valt, zoodat een leek 

 zou meenen, dat er dan niets van het gezaaide terecht komt. 

 Dit is echter een verkeerde meening, want de gabah ligt 



