— 458 — 



gebruiken, welke te Ilpendam in acht genomen worden, wan- 

 neer de baker het ingedroogde naveleindje van de-jonggeboren 

 Ilpendammer verwijdert. 



Is de tijd nog niet gekomen, dat de belangstelling voor de 

 volken van deze landen zich in de eerste plaats richt tot het 

 economisch bestaan der volken ? 



Het Encyclopaedisch Bureau heeft voor deze richting een 

 open oog en daaraan hebben wij het te danken, dat de mede- 

 deelingen in het derde gedeelte meer practische waarde bezit- 

 ten dan het overgroote deel der reeds verschenen berichten 

 omtrent deze eilanden. In dit derde gedeelte worden de mid- 

 delen van bestaan nagegaan. Veel is er niet van medegedeeld, 

 veel is er ook niet van te vertellen, daar alles nog zoo hoogst 

 primitief is, dat van een bestaan nauwelijks sprake kan zijn. 



Maar, zoo wij waard zijn gebieden als Ilalmahera en Mo- 

 rotai onder ons bewind te hebben, is het onze plicht de volle 

 aandacht te vestigen op bet economische vermogen dier ge- 

 westen. De natuurkrachten, die daar werken in bodem en 

 bosschen, moeten in het gareel van den mensch worJen ge- 

 bracht, opdat die zich verheffen kan uit den ell^ndigen na- 

 tuurstaat van den Alfoer tot een toestand van welvaart en 

 beschaving, die voor den anncn boschzwerver een wereld 

 van welstand zou brengen, schooner dan hij zich in zijn ani- 

 misme als het zaligste denken kan. 



Van oudsher heeft de inheemsche bevolking het beschik- 

 kingsrecht over den grond. Onder het vroegere Sultanbestuur 

 behield de eerste ontginncr feicelijk dit recht, ook al zag hij 

 nimmer meer naar den grond om. wat bij de zwervende be- 

 volking regel was. In overleg met het Zelfbestuur is thans 

 bepaald, dat gronden, die vijf jaar onbebouwd gebleven zijn, 

 niet meer door het recht van den ontginner zijn bezwaard. 



Van klapperteelt is onder de Alfoeren eigenlijk geen sprake. 

 De modelklappertuin van den Heer HUETIXG werd door ieder 

 bewonderd, zonder dat ook maar de gedachte aan navolging 

 werd gewekt. De bereiding van co;, ra is uiterst primitief, zoo- 

 dat het product nooit ^sundried" verkocht kan worden. 



Van sagoteelt is evenmin sprake. Men kapt de oogstbare 

 sagostammen, bereidt hiervan de ruwe sago en neemtdaar:nee 



