— 514 — 



Het is mij op den vasten wal van het eiland Sumatra, 

 en speciaal in de Delische vlakte, 'herhaaldelijk opgevallen, 

 dat zoowel ochtend- als namiddag- buien enkele dagen achter- 

 een telkens van drie kwartier tot een uur later vielen. Viel 

 na eenige dagen droogte de bui b.v. vandaag om twee uur 

 's middags, dan werd het den volgenden dag tegen drieën en 

 den daarop volgenden dag ca. half vier. Dat was herhaal- 

 delijk zóó regelmatig, dat ik met die buien rekening hield 

 bij het gebruik van bendy en paard op den onverharden weg. 



Een tweede feit was, dat bij een driedaagsche picnic op 

 een der eilanden voor den wal van Sumatra, Poeloe Berhala, 

 drie ochtenden achter elkaar de opkomst van de maan door 

 een regenbui werd vooraf gegaan. Ook hier weer eiken dag 

 een regelmatig verschil in tijd, overeenkomende met het ver- 

 schil in tijd van opkomen van de maan. Deze laatste opmer- 

 king ten opzichte van ochtendbuien heb ik later, toen ik dicht 

 bij de kust woonde, nog meermalen gemaakt 



Deze opmerkingen dient men te beschouwen als die van 

 een buitenman. Zij zijn niet gemaakt met een chronometer 

 in de eene hand en met een getij-tafel of een almanak in de 

 andere. 



Indien zij echter aanleiding mochten geven, om een verband 

 tusschen de schijngestalten van de maan en de uren van regen- 

 val nader te onderzoeken, dan zou zulks nog een nieuw licht 

 op het vraagstuk kunnen werpen, en zou het oude volksgeloof 

 meteen nog een kans krijgen! Men zou zelfs mogen zeggen, 

 dat de vorige onderzoekingen niet volledig zijn geweest, zoo- 

 lang dit punt niet nader is opgehelderd. 



Zulk een onderzoek dient vrij te blijven van mogelijke 

 plaatselijke invloeden. Misschien zullen scheepskapiteins er 

 aan mede willen werken. Doch dit zijn maar „hints". Het 

 is ook mogelijk, dat de Heer KOCH nog te Buitenzorg over 

 cijfers de beschikking kan krijgen, welke de kwestie dadelijk 

 ophelderen. Planters zullen in het resultaat van zijne onder- 

 zoekingen ongetwijfeld veel belang stellen, 



A. W. Naudin ten Cate. 



