— 530 — 



Hij verwijt mij, dat mijn werk onvolledig is ; ik ben van 

 meening dat het gerechtvaardigd is, de resultaten van een on- 

 derzoek, zelfs al is het niet beëindigd, mee te deelen, als men 

 den voorloopigen aard der gevolgtrekkingen in 't licht stelt; 

 MONTESOUIEU had gelijk, toen hij zeide: „Quand vous traitez 

 un sujet, il n'est pas nécessaire de l'épuiser, il suffit de faire 

 penser." 



Overigens vermoed ik, dat VAN DER Wolk mijn werk niet 

 gelezen, of tenminste niet begrepen heeft, evenmin dat van 

 mijn geachte collega's Fitting en Kniep. Als hij die begre- . 

 pen had, had hij niet kunnen zeggen dat ik tot "diametri- 

 cally opposed" resultaten was gekomen. Sommige waarnemin- 

 gen van Fitting 1) komen n. 1. met de mijne overeen en 

 bovendien komt deze schrijver in het geheel niet tot dezelfde 

 conclusies als Kniep. 



De methode van VAN der Wolk is zeer eenvoudig, maar 

 — men moet het erkennen — zeer weinig wetenschappelijk. 

 Immers wel noemt hij mijn werkwijze hier en daar zeer on- 

 voldoende — "different points cannot stand the test of criti- 

 cism" — , maar hij voert nergens gronden aan voor deze ver- 

 klaring. Slechts één bijzonderheid uit mijn werk brengt hij 

 in bespreking, t.w. het waterig worden van den latex onder 

 bepaalde omstandigheden. Inderdaad had o.a. deze eigenschap 

 mij gevoerd tot het vermoeden, dat een gedeelte der latex- 

 bestanddeelen door de plant gebruikt zou kunnen worden 

 VAN der Wolk redeneert nu ongeveer aldus: „Ik heb bewe- 

 zen, dat het min of meer waterige uiterlijk van den latex van 

 zeer denkbeeldige beteekenis is; dus de resultaten van Ber- 

 nard hebben geen waarde, dus de latex bevat geen voedings- 

 stoffen.*' 



Naar mijne meening echter — en ik denk ook naar de mee- 

 ning van BOBILIOFF — hebben de enkele proeven van VAN 

 der Wolk in dit opzicht volstrekt niets bewezen, en boven- 

 dien steunden mijn conclusies niet — zooals schrijver het ten 



1) Ik kon in mijn vorig werk (verschenen in 1910) geen rekening houden 

 roet de waarnemingen van Fitting, hoewel deze reeds in 1909 gepubliceerd 

 werden. Mijn mededeeling over latex was n. 1. reeds gedrukt, toen ik die van 

 Fitting ontving. 



