— 535 — 



latex onder bepaalde omstandigheden, o. a, het achteruit gaan 

 van eiwit, dat ik bij Papaya duidelijk had waargenomen, en 

 het verdwijnen van zetmeel in Euphorhia. Ik heb ook de 

 fermenten als zeer belangrijke factoren beschouwd, zoowel de 

 oxydeerende enzymen, die als zuurstof-overbrenger een rol 

 kunnen spelen, als de pepsine-achtige enz3''men (bij Carica 

 Papaya, Ficus carica, enz.), die het verbruik der reservestoffen 

 van den latex in de hand kunnen werken. Ook wat de kwestie 

 van de enzymen betreft, kan in mij niet met de opvatting van 

 VAN DER Wolk vereenigen, die van hun "occasional presence" 

 spreekt en hun geen waarde wil toekennen. Ook de aan- 

 wezigheid van zetmeelkorrels beschouwt hij als toevallig. Dit is 

 m, i. een verkeerde interpretatie; zetmeel ontbreekt wel is 

 waar bij veel melksappen, maar koolhydraten en eiwitstoffen 

 komen in alle melksappen voor en men kan ze niet zonder 

 meer op zij zetten. Ook de aanwezigheid van acetaldehyde 

 en blauwzuur in den latex van Hevea, door Kerbosch in 

 1914 aangetoond, is uit een physiologisch oogpunt van groot 

 belang. Bij het bestudeeren van dit vraagstuk moet n. m. m. 

 de aandacht niet alleen op caoutchouc gevestigd worden ; het 

 spreekt van zelf, dat men met de praktische gegevens, die uit 

 de proefnemingen kunnen voortvloeien, ook rekening moet 

 houden; men moet zich echter niet zooals vele schrijvers gedaan 

 hebben, beperken tot Ficus elastica en Hevea brasiliensis , en de 

 latexhoudende gewassen, die voor den rubberhandel zonder nut 

 zijn, maar die zeer interessant studiemateriaal kunnen vormen en 

 zeer belangrijke wetenschappelijke gegevens kunnen verschaffen 

 voor de biologie van den latex in 't algemeen, eenvoudig 

 verwaarloozen. Men heeft dikwijls caoutchouc met latex verward, 

 en bij de bespreking van deze kwestie geen rekening gehouden 

 met de verschillende bestanddeelen van den latex, die misschien 

 voor den planter minder belangrijk, maar voor de plant even 

 nuttig als de caoutchouc kunnen zijn; wat veel erger is, men 

 heeft in veel gevallen willen generaliseeren, men heeft de voor 

 de betrekkelijk eenvoudige stof „caoutchouc"' geldende gevolg- 

 trekkingen ook op de uit talrijke bestanddeelen samengestelde 

 j.latex" willen toepassen, wat in het minst niet gerechtvaar- 

 ditjd is. 



