— 557 — 



hier, waar de cassave-producten uitsluitend als lekkernij of als 

 ongewenscht surrogaat voor rijst moesten dienen. 



Kon de cassave voor dagelijksche voeding geapreciêerd 

 worden, zooals thans de rijst op prijs gesteld wordt, dan zou 

 dat een enorme stijging vertegenwoordigen in de voedende 

 kracht van Java's bodem. Een gemiddelde rijstoogst van 30 

 picol padi per bouw levert ongeveer 1 2 picol zetmeel. Een 

 cassaveoogst van 200 picol levert ongeveer 75 picol zetmeel, 

 wanneer het gewas den bodem slechts tweemaal zoolang occu- 

 peert als het rijstgewas dit doet. Tn den zelfden tijd kan in 

 het algemeen genomen een gelijk oppervlak met cassave drie- 

 maal zooveel zetmeel produceeren als met rijst. 



Alle cassaveproducten zijn arm aan vetten en aan eiwitten, 

 zoodat andere gewassen daarin aanvulling moeten leveren. Voor 

 Java levert dit volstrekt geen bezwaar op, daar de katjang 

 tanah (43 tot 51 pCt, vet) en de kedelee (18 pCt. vet en 36 pCt. 

 eiwit) hierin prachtig kunnen voorzien. 



In Brazilië bereidt men op eenvoudige wijze uit de cassave- 

 wortel een product, dat bijzonder in de smaak valt en uit- 

 muntend bewaard kan worden zonder gevaar voor bederf. 

 Dit laatste is een belangrijke factor, daar de cassaveknol zelf 

 niet bewaard kan worden. 



In Brazilië noemt men het cassavebrood Farinha de Manioc, 

 in het Marowijndistrict van Suriname noemt men het kwak, 

 een verbastering van het Fransche couac. Men bereidt de kwak 

 op de volgende wijze: 



Cassavewortels, die tot kwak bereid moeten worden, mogen 

 niet langer dan twee dagen na het oogsten blijven liggen. 

 Een aanplant, die tot kwak bereid moet worden, moet dus in 

 het zeUde. tempo worden afgeoogst, als waarin de verwerking 

 tot kwak geschiedt. 



De eerste bewerking bestaat uit het schillen der knollen. 

 Men kan dit onmiddellijk na het oogsten op het veld doen 

 om de transportkosten te drukken, maar beter is het de wor- 

 tels te schillen onder een flinken waterstraal, daar men dan 

 een veel zindelijker product verkrijgt. Op het veld geschilde 

 wortels zijn later niet meer volkomen te reinigen, doordat er 

 altijd aarddeeltjes in de wortelkern dringen, die door wasschen 



