— 601 — 



Het ^menboeka bandar" zooals de term luidt, wat letterlijk 

 vertaald zojTjEjen wil „het openen van de waterleiding" gaat 

 steeds met een plechtigheid gepaard. 



Kleine sawahgroepen, die door hun bijzondere ligging, voor 

 het leidingwater niet te bereiken zijn, worden van water 

 voorzien door gebruikmaking van waterraderen. geheel uit bam- 

 boe vervaardigd. Hierdoor is het mogelijk, dat het water 

 uit een rivier op een hooger gelegen sawah gebracht wordt. 

 De schets maakt de werking van zoo'n waterrad duidelijk. 



Zijn de genoemde werkzaamheden achter den rug, dan vangt 

 men aan met het aanleggen van kweekbedden. Men kent er 

 uitsluitend droge kweekbedden. 



ledere kampong bezit één. soms twee gemeenschappelijke 

 kweekbedden Men kiest daartoe een hoog gelegen plekje uit, 

 hetzij in een tuin, hetzij op een ladang. Het gras en het 

 onkruid worden met de patjoel weggekrabd en het kweekbed is 

 klaar. Fr wordt zoo goed als nooit eenige grondbewerking 

 toegepast. Soms wordt het kweekbed nog omheind, opdat de 

 bibit niet door koeien of door karbouwei\ beschadigd zal worden. 



De meesten zaaien padi uit, welke reeds ontkiemd is, slechts 

 enkelen zaaien gewone gabah uit. Als men aan het zaad een 

 wit puntje ziet, wordt het uit den mand gehaald, waarin het 

 tot ontkieming is gekomen, en op een mat uitgespreid, tot het 

 een weinig is afgedroogd. Men zou misschien verwachten, dat 

 de padi nu uitgezaaid mag worden. Neen, ze moet eerst nog 

 aan een voor de bevolking zeer gewichtige behandeling on- 

 derworpen worden. Een geestelijke n. l. moet haar besprenkelen 

 met een waterig mengsel van bedak, welriekende poeder, en in 

 fijne stukjes gesneden djeroek van een speciale soort; dit ge- 

 schiedt onder het voorlezen van een doa De lezer houde mij 

 de- verklaring der beteekenis van dat gebruik ten goede 

 evenals van die der nog te vermelden gebruiken. 



Op een bepaalden dag begeven zich de verschillende deel- 

 hebbers naar het gemeenschappelijke kweekbed. Ook nu mag 

 een geestelijke niet ontbreken. Immers, deze moet beginnen, 

 midden op het kweekbed een gedoomde pandanplant in den 

 grond te zetten. Staat de pandan er, dan worden aan den 

 voet daarvan de volgende dingen neergelegd : een mes, een 



