— 62Ü — 



geen maan, dan is dat maar sobertjes. Ergo — zoo concludeert 

 haastiglijk het menschdom — is bij volle maan de bewolking 

 minder en natuurlijk ook de regenval. 



De menschen, echier, worden tegenwoordig bijzonder wijs 

 en begrijpen wel, dat zulke gevolgtrekkingen niet door den 

 beugel kunnen. Maar, een invloed moet, coüte que coüte. 

 aangenomen worden; daartoe zijn ze, als het ware, erfelijk 

 belast. Daarom wordt uit de herinneringen van langjarige 

 ervaringen geput, markante samentreffingen worden opgehaald 

 en weldra is het geloof netjes aangekleed met een camouflage- 

 jasje van empirische redelijkheid. 



Al sedert een eeuw hebben de meteorologen getracht het 

 bijgeloof te bestrijden, zoowel door algemeene beschouwingen, 

 als door het opsporen van een mogelij ken invloed en de 

 juiste bepaling van dien invloed, maar gelukkig zijn ze in 

 dat dubbele streven niet geweest. 



Dat opsporen van dien invloed viel anders geheel in hun 

 lijn — noemde niet al GuEïELET de meteorologie „Ie noble art de 

 grouper les chiffres" en was niet voor het opsporen van eenigen 

 invloed en het bepalen zijner grootte, juist rangschikking van 

 vele waarnemingscijfers volgens maanelementen noodig? Maar 

 met rangschikken alleen komt men er niet : kritiek en toepassing 

 van de wetten der waarschijnlijkheidsleer zijn vereischt, en 

 dat werd wel eens vergeten, of, zachter uitgedrukt, niet vol- 

 doende in het oog gehouden. 



Voor den ijver, waarmee gerangschikt werd, moge, als 

 voorbeeld, de invloed van de maansphase op de frequentie 

 van onweders aangehaald worden. Hanx haalt in zijn stand- 

 aardwerk ') niet minder dan 14 onderzoekingen aan en 

 wijst er op, dat een dertiental daarin overeenstemmen, dat 

 ze méér onweers bij nieuwe maan dan bij volle maan geven. 

 Onder hen is ook de uitkomst door v.D. Stok voor Batavia 

 gevonden (52 pCt. en 48 pCt.). Haxn meent, dat, wanneer 1 3 

 van 14, van elkander onafhankelijke, waarnemingsreeksen 

 zulk een invloed in gelijken zin en van gelijke orde van 

 grootte opleveren, het werkelijke bestaan van dien invloed 

 veilig mag aangenomen worden. 



1) J. HAXN-Lehrbuch der Meteorologie, IJtló. 



