en 
Het was na de schitterende onderzoekingen van HeLr- 
RIEGEL, dat men voor een tweede maal geloofde de 
stalmest geheel te kunnen ontberen. De door HeELLRIEGEL 
gevonden eigenschap van de microörganismen, die in sym- 
biose leven met de plantenwortels der vlinderbloemige 
gewassen, om zich de vrije stikstof uit de atmosfeer, 
een onuitputtelijke bron, toe te eigenen en om te zet- 
ten in voor de planten opneembare stikstofverbindingen, 
meende men op groote schaal dienstbaar te kunnen maken 
aan den akkerbouw. De stalmest zou hierdoor overbodig 
kunnen worden gemaakt. Hoewel enkele voorbeelden uit 
de praktijk, waar het systeem der groene bemesting conse- 
quent is doorgevoerd en het aanzijn heeft geschonken 
aan den z. g. akkerbouw zonder vee, die uitgesproken ver- 
wachting hebben bewaarheid, toch is ook hier de toepassing 
eene beperkte gebleven. Niet dat wij aan de hulpmest- 
stoffen en groene bemesting hunne groote beteekenis, die 
zij zonder eenigen twijfel voor den landbouw hebben, willen 
onthouden, verre hiervan, doch overbodig is het niet zoo- 
wij den landbouwer er aan blijven herinneren, dat de stal- 
mest zijn aandacht nog ten volle waard is. 
Het is schrijver dezes opgevallen, hoe groote neiging onze 
planters van de bergcultures hebben om, in geval hunne 
plantsoenen bemesting behoeven, hunne blikken het eerst op - 
de hulpmeststoffen te slaan, in plaats van op den stalmest, 
die vaak met geringe moeite en, wat nog meer den door- 
slag geeft, met weinig kosten in hunne omgeving is te be- 
komen. Waarschijnlijk draagt hiertoe de omstandigheid bij 
dat in de allereerste plaats of men mag wel zeggen bijna 
uitsluitend hier van stikstof bemesting sprake is. 
De behoefte aan stikstof van onze tropische gronden is 
een buitengewone, eene alle andere minerale voedende 
bestanddeelen overheerschende. 
En nu heeft de nieuwere bemestingsleer geleerd, dat, 
indien de bodem of de te cultiveeren plant eenzijdige be- 
mestingen behoeft, men daarvoor een keuze moet doen uit 
