ED 
Europa overgebracht werd. Engelschen, Franschen en Ne- 
derlanders brachten als het ware de vegetatie hunner 
overzeesche bezittingen in hunne tuinen over. In de Ne- 
derlandsche zag men de planten uit Oost- en West-Indië, 
de Kaap, Ceylon enz., allerlei gewassen werden in over- 
vloed overgevoerd. 
Al wie eenig gezag of invloed in den Staat uitoefende, 
bevorderde krachtdadig de aanvoer van vreemde gewassen. 
Geen oorlogs- of koopvaardijvaartuig verliet onze havens, 
geen gezaghebber werd over Hollandsche bodems aange- 
steld, tenzij onder uitdrukkelijk bevel of met dringend 
verzoek, om overal in vreemde landen zaden in te zamelen, 
wortels te doen opgraven, stekken af te zetten, gewassen 
in potten te planten en wèl verzorgd en bewaard herwaarts. 
te zenden |). 
Zoo zegt JOANNES COMMELYN in zijn Catalogus van den 
Amsterdamschen Hortus, „dat daarin vele gewassen, zijn uit 
„zaden voortgekomen en die uit verscheidene gedeelten 
„van beide Indiën @n andere gewesten zijn toegeschikt, 
„die nog nooit voor deze in Europa zijn gezien; tot wel- 
„ker oeffeninge en bewaringe Haar Edel Groot Achtbare, 
„geen kosten sparen om alles te doen vervaardigen, het- 
„gene tot zoo een groot werk wordt vereischt, sodat dezen 
„hof, hoewel in haar eerste opkomste en nog maar vier 
„jaren oud, geen anderen, hoewel van meerdere jaren be- 
„hoeft te wijken.” 
De vroegere wijze van plantenverzending was zeer een- 
voudig, maar moest uit den aard der zaak dikwijls misluk- 
ken. Zij bestond in het planten van de mede te nemen 
gewassen in potten en open kistjes, niet zelden in zwaren 
daarvoor minder geschikten grond. Hoewel dringend aan- 
bevolen aan de zorg en welwillendheid van gezaghebbers, 
waren de planten aan alle wisselingen van klimaat en 
weersgesteldheid blootgesteld; niet zelden werden ze door 
hooge zeeën, dus door zout water, voor teere gewassen 
1) Boerhave, Index alt. plant. qaae in horto L. B. Coluntur 1727. 
