— 175 — 
droge seizoen een voorraad gedroogde mest zelf te bereiden 
of anders van de bevolking op te koopen. 
Het geldswaardig bedrag, dat in den mest onzer huisdieren 
schuilt, zal ons treffen, indien wij deze berekenen voor 
den geheelen veestapel op Java. 
Aan een artikel van de hand van den heer WesrPaALM 
VAN HOORN vAN Bure !) ontleenen wij, dat in 1895 op Java 
en Madoera het aantal buffels —+- 2,500,000, het aantal run- 
deren —+- 2,300.000 en het aantal paarden + 500.000 bedroeg 
of totaal 5,300.000 stuks groot vee. Aannemende, dat elk stuk 
groot vee 25 K.G. stikstof in den vorm van urine en excre- 
menten jaarlijks produceert, wat zeer matig is, dan bedraagt 
de totale hoeveelheid gebonden stikstof door Java’s veestapel 
jaarlijks voortgebracht 132,500.000 K.G.; een geldswaarde 
vertegenwoordigende van 132,500.000 guldens, indien wij 
de waarde van de kilogram stikstof op één gulden stellen. 
En gingen de Javanen met de menschelijke uitwerpselen 
even oeconomisch om als bijv. de Japanners en Chinee- 
zen, dan zou hen kunnen worden voorgerekend, dat de 
uitwerpselen van een bevolking van 20,000.000 zielen, 
behoorlijk ingezameld en geconserveerd enkel aan stikstof 
een waarde vertegenwoordigt van 20,000.000 X 5 X f 1 = 
100,000.000 guldens per jaar. 
In de bovenstaande beschouwingen zijn niet eens de waarde 
van de overige in de uitwerpselen aanwezige plantenvoe- 
dende stoffen, kali en phosphorzuur, in rekening gebracht. 
Wij zijn thans aan het laatste gedeelte, het gebruik van 
den stalmest, gekomen. 
Van oudsher was het den landbouwers bekend, dat zij 
den stalmest niet in verschen toestand als bemesting 
mochten bezigen. Wat de eigenlijke oorzaak daarvan was, 
is langen tijd onbekend gebleven. Men wist wel, dat de 
z. g. denitrificeerende bacteriën hierbij in ’t spel kwamen, 
doch onder welke omstandigheden deze in den met stalmest 
1) Eenige cijfers over Java’s veestapel Tijds. v. Nijverh. en Landb. 
Deel LXI. 
