— 180 — 
verkregen doordien de droogte in het afgeloopen jaar zoo 
lang aanhield. Hierdoor kon de mest bij de kralen en 
in de kampongs goed droog gewonnen worden en aan- 
gezien per maat (een z.g. gantang, die 30 KG. droge mest 
bevatte) en niet per gewicht betaald werd, was het volk er 
wel voor te vinden zooveel mest aan te brengen. 
Voor de gantang betaalde men 2 — 31/; cts, al naar gelang 
van den afstand, waarover de mest moest worden vervoerd. 
Zevenjarige boomen, die veel dragen, krijgen 1 — 11/5 
gantang per boom. Niet alle boomen worden bemest; 
ziekelijke exemplaren, die niets meer beloven, en inboe- 
telingen worden overgeslagen. 
De hoeveelheid van 2.000.000 KG. gedroogde karbouwen- 
mest werd in 1902 verdeeld over 186 bouw, per bouw 
dus + 14.700 KG. (waarin 147 KG. stikstof) of per H. A. 
21.000 KG. De stalmest in Europa bevat echter + 75 pCt. 
water, terwijl het watergehalte van den gedroogden 
karbouwenmest nog geen 20°|, bedroeg. De bemesting van 
14.700 KG. karbouwenmest per bouw zou equivaleeren 
met een stalmestbemesting in Europa van 67.000 Kg. 
per H. A. 1). En zooals wij boven gezien hebben, rekent 
men 60.000 KG. per H. A. al tot de groote bemestingen. 
Wie onzer zou vermoed hebben, dat de zoo alom ge- 
roemde vruchtbare bodem van Java dergelijke zware bemes- 
ting behoeft. En de grond van bedoelde onderneming ver- 
schilde op het oog gezien niet van den bodem, die men 
hier in de Preanger algemeen als cultuurgrond bezigt voor 
thee, koffie enz. Men kan niet zeggen, dat wij in het on- 
derhavige geval met een abnormalen schralen grond te doen 
hebben. Vragen wij ons af hoevele van onze koffie- thee- 
cacao- en andere ondernemingen passen zulke bemestingen 
toe? Ik geloof niet vele. 
1) Weliswaar is het stikstofgehalte van den Europeeschen stalmest, 
waarin ook de urine is begrepen, berekend op watervrije stof, hooger 
dan in het besproken geval is aangenomen, doch de hoeveelheid orga- 
nische stof blijft in beide gevallen dezelfde. 
