— 450 — 
of gedroogde kruiden, waschmiddelen, welriekende en ge- 
neeskrachtige bedak- en olie-soorten, stangi, veelal ook 
pakjes met gebruikelijke kruidenmengsels, roko’s tegen 
sakit seriawan enz. Meestal zal men niet al deze rubrieken 
aan één waroeng vertegenwoordigd vinden; er bestaan 
specialiteiten, b.v. voor bedak, voor versche blaren. Wil 
men dezen kleinhandel in zijn vollen bloei waarnemen, dan 
is Batavia, en in het algemeen West-Java, niet het geschikte 
terrein, maar Midden- en Oost-Java, in het bijzonder Djokja 
en Solo. Op de pasars te Batavia, Buitenzorg en Bandoeng 
nemen de vrouwen, die dit bedrijf uitoefenen, een beschei- 
den plaats in en hebben meestal slechts een kleine voorraad 
bij zich, die op weinig omzet wijst. Daarentegen is b.v. 
te Djokja een heele pasarloods voor den verkoop van „obat 
djawa’’ bestemd; in een rij van groote, welvoorziene wa- 
roengs heeft men gelegenheid, om zich allerlei drogerijen 
aan te schaffen, waaronder er, naast de alomtegen woordige, 
ook vele zijn, die in West-Java zelden of niet voorkomen. 
En dat hier heel wat omgaat, blijkt al spoedig, wanneer 
men eens een poosje de bedrijvige waroenghoudster ga- 
deslaat. Geen oogenblik heeft zij rust, voortdurend wor- 
den de geneesmiddelen afgeleverd, die ze, zonder haar 
zitplaats te verlaten, met een langgesteelde lepel uit de 
vakken van de haar omringende uitstalling schept, in een 
blad wikkelt en op een, aan een bamboe bevestigde tetampa, 
den kooper aanbiedt. Slechts enkele stoffen, die in wat 
grooter hoeveelheden verkocht worden, worden gewogen, 
overigens gaat alles op het oog. De korte intermezzo's 
worden gebruikt tot het samenvoegen van de ingredienten 
voor djamoe’s en het aanvullen van den zichtbaren voor- 
raad uit den onzichtbaren, dien zij in op elkander gesta- 
pelde mandjes bij de hand heeft. De onzindelijkheid bereikt 
in deze kraampjes een elders ongekende hoogte; wat men 
er koopt, wemelt veelal van ongedierte, en het uiterlijk 
van de kleine kinderen, die ongestoord over alles rondkrui- 
pen of zich op een zacht plekje ter ruste leggen, is wel 
