— 454 — 
vrucht van laatstgenoemde plant kiemen; op een grooten 
pot lag het zaad, terwijl op eenigen afstand in een anderen 
pot het plantje begon te groeien, zaad en plantje waren 
nog door de voorkiem verbonden. 
Uit het medegedeelde blijkt, dat het zaad niet van de kiem 
weggenomen mag worden, vóór het geheel leeggezogen is. 
Behalve de kiem, de zaadlobben of het kiem wit heeft het 
zaad de z.g. zaadhuid, die eerstgenoemde deelen omsluit. 
Ieder zaad kan een bepaalden tijd de kiemkracht bewa- 
ren. Zulks hangt van verschillende omstandigheden af. In 
de eerste plaats van de soort; zoo zijn er soorten, die on- 
middellijk na het oogsten gezaaid moeten worden, terwijl 
andere weken, maanden, soms jaren bewaard kunnen 
worden. De graad van rijpte bij het oogsten komt hierbij 
ook in aanmerking, onrijp geoogste zaden kunnen dikwijls 
wel kiemen, zij kunnen echter niet zoo lang bewaard blijven 
als goed rijp geoogste. Verder hangt het er van af, hoe 
het zaad bewaard wordt; zooals wij weten zijn water of 
vocht, zuurstof en warmte voor de kieming noodzakelijk, 
kan men de zaden nu buiten het bereik dier factoren hou- 
den, dan ligt het voor de hand, dat zij langer bewaard 
kunnen blijven. 
Er zijn merkwaardige voorbeelden bekend van zaden, die 
eeuwen bewaard zijn gebleven zonder hunne kiemkracht te 
verliezen. De voorbeelden van de zaden, die men vond in 
de Egyptische graven in de pyramiden en die nog kiemden 
zijn bekend genoeg en ofschoon er later bedrog is voorge- 
komen, zijn enkele gevallen toch goed en degelijk geconsta- 
teerd. Nog gedurig komt het voor, dat bij diepe opgra- 
vingen planten kiemen, waarvan het zeker is, dat zij 
daar niet gezaaid zijn, maar die na jaren diep onder 
den grond bedolven weer boven komen en daar ontkie- 
men. Een paar jaren geleden heb ik iets dergelijks kun- 
nen constateeren; een stuk grond, waarop sinds ruim 
50 jaren klimplanten gestaan hadden, maar waar vóór dien 
verschillende soorten van kruidachtige gewassen geteeld 
