— 493 — 
Bij humusrijke gronden behoeft men echter voor dergelijke ver- 
liezen niet bevreesd te zijn, zelfs al zijn het kalkrijke gronden, 
zooals uit de onderzoekingen van SCHNEIDEWIND is gebleken. ScHNer- 
DEWIND vestigt naar aanleiding van de door Waarer verkregen 
resultaten de aandacht op zijn eigen onderzoekiugen. Deze hebben 
aangetoond, dat in den bouwgrond zich niet enkel processen af- 
spelen, waarbij onoplosbare stikstofverbindingen (eiwitachtige ver- 
bindingen) in oplosbare, in ammoniak en salpeter, worden omgezet, 
maar ook nog andere, die een tegenovergestelde uitwerking ten- 
gevolge hebben, n. 1. salpeter, ammoniak en amiden worden door 
lagere organismen omgezet in voor de planten niet toegankelijke 
eiwitverbindingen. Gelijk onze cultuurplanten, zoo gebruiken ook 
de meeste lagere organismen (bacteriën en zwammen) oplosbare 
stikstofverbindingen voor hun leven en onttrekken deze voor een 
deel aan onze cultuurplanten. De omzetting van oplosbare stik- 
stofverbindingen in onoplosbare, een proces, dat veroorzaakt wordt 
„door lagere organismen, is meer een algemeen verschijnsel; de eigen- 
lijke salpeteromzetting, waarbij vrije stikstof ontstaat, is meer be- 
paald een bijzonder verschijnsel. Beide verschijnselen worden zeer 
in de hand gewerkt door versche organische stof, welke bacteriën 
en zwammen aan het noodige voedsel helpt in den vorm van 
koolstof. Het geringe nuttig effect met zwavelzure ammoniak ten 
opzichte van salpeter verkregen, is onder gewone omstandigheden 
hoofdzakelijk daaraan toe te schrijven, dat een deel van het zwa- 
velzure ammoniak, gedurende de vegetatieperiode, door de werk- 
zaamheid van de lagere organismen in moeilijk oplosbare stik 
stofverbindingen wordt omgezet, welke den planten niet toegan- 
kelijk zijn. Onder gelijke omstandigheden d. w. z. zonder toevoer 
van organische stoffen, heeft een dergelijke omzetting bij een sal- 
peterbemesting niet in noemenswaardige wijze plaats. 
Wordt naast eene versche stalmestbemesting ook nog zwavel- 
zure ammoniak toegediend, dan kan het effect van de laatste in 
vergelijking met salpeter nog meer naar beneden worden gedrukt. 
In den verschen stalmest vinden de lagere organismen een uit- 
muntenden koolstofvoedselvoorraad. De zwavelzure ammoniak en 
tevens ook de amiden dienen den lageren organismen beter als 
voedsel dan de salpeter. Wil men daarom naast stalmest ook nog 
«een stikstofbemesting geven, zoo dient men deze beter in den vorm 
van salpeter toe, daar bovendien de stalmest voldoende hoeveel- 
