5 bron 
Uit voorafgaande tabellen 1) blijkt, dat wat betreft de lucht- 
vochtigheid, een ontvangkamer eener fermenteerschuur in Augustus — 
Oetober, d.i. ongeveer den tijd der zaadbehandeling, moeilijk 
aanspraak kan maken op „een droge localiteit”. 
Het is onmogelijk, dat tabakszaad werkelijk zal drogen in een 
omgeving met meer dan 80 pCt. relatieve vochtigheid Vandaar, dat 
het geen zeldzaam verschijnsel is, dat het zaad hier reeds aanvangt 
met beschimmelen, terwijl verder volop gelegenheid bestaat, dat 
allerlei insekten en ongedierten zich in het zaad nestelen of daarin 
hunne eieren leggen, waarvan later nog veel last te verwachten is. 
Is het zaad zoogenaamd droog, dan wordt het gewand in een 
rijstmolen 2), waardoor het van vuil gezuiverd en tegelijk in 
verschillende soorten ten opzichte zijner zwaarte gescheiden wordt, 
nl. 1e, en 29, soms ook 3°. qualiteit. Deze manier van zaadsortatie 
berust zoodoende uitsluitend op het zaadgewicht, niet op grootte 
of kleur! 
Nadat de verschillende zaadqualiteiten op boven beschreven wijze 
bepaald zijn, worden ze in afzonderlijke zinken bussen bewaard, 
waaruit het zaad af en toe te voorschijn wordt gehaald, om opnieuw 
gedroogd en nagezien te worden. 
Vooral bij dit periodiek nazien, wordt in Deli veelal schade aan 
het tabakszaad toegebracht, omdat het niet met genoeg zorg en 
kennis van zaken wordt verricht. 
Het is mij bekend, dat het zg. „drogen” soms daarop uitdraait, 
dat het zaad vochtiger in de bewaringsbus teruggaat dan het eruit 
kwam, waarvan het gevolg moet zijn, dat het beschimmelt en 
zoodoende in zijn kiemkracht benadeeld wordt. 
Het toezicht op de zaadbehandeling is in Deli verre van wat het 
moest en kon zijn; het wordt tot nu toe nog als bijzaak beschouwd, 
terwijl het in werkelijkheid een hoofdzaak is, omdat het welslagen 
van een volgenden oogst toch voor een voornaam deel afhangt van 
de qualiteit van het gebruikte zaad. 
Om te beginnen, moet het zaad bij het winnen, zoowel uit- als 
inwendig, zoo droog mogelijk zijn. Opdat aan den eersten eisch 
1) De beschikking over voorafgaande tabel-cijfers verkreeg ik door 
vriendelijke bemiddeling van mijn collega Dr, Mour, 
2) In plaats van in een expres voor tabakszaad geconstrueerde molen. 
Beter dan een rijstwan is dan in ieder geval een mosterdzaadmolen. 
