— 586 — 
opgebouwd en een basaal gedeelte, dat voor den prikkel ge- 
voelig is, die door den eigenlijken borstel, zuiver mechanisch 
op dit basale gedeelte wordt overgeplant. 
Elke mechanische prikkel, een stoot, wrijving, aanraking, 
schudding enz, kan slechts dan tot het bewustzijn der 
plant doordringen en een beweging tot gevolg hebben, 
wanneer er een bepaalde vormverandering plaats heeft 
gevonden van het voor prikkels gevoelige protoplasma. Het 
blijkt verder, dat van het protoplosma, hetwelk zich binnen 
een cel bevindt, slechts de onbewegelijke huidlaag de zetel 
is der prikkelbaarheid. Het korrelige protoplasma, dat 
uit zich zelve zich reeds voortdurend verplaatst en van 
vorm verandert, kan moeielijk gevoelig zijn voor een vorm- 
verandering. Is dus werkelijk slechts het wandstandig 
protoplasma voor een vormverandering, het gevolg der 
aangebrachte prikkel, gevoelig, dan laat zich ook gemakke- 
lijk verklaren, hoe de gevolgen van een mechanischen prikkel 
zich van cel tot eel kunnen voortplanten. Zooals toch bekend 
is, staat het wandstandig protoplasma van naburige cellen 
door fijne verbindingen, dwars door den celwand, welke ze 
scheidt, in verbinding. Een vormverandering van het 
protoplasma in een cel zal dus een vormverandering door 
uitrekking of drukking, in een naburige cel met zich 
brengen en zal zich dit over eenigen afstand van de cel, 
welke oorspronkelijk werd geprikkeld, voortplanten. 
Naar het schijnt komt ook bij enkele spieren in het 
dierlijk organisme een analoog verschijnsel van voortplan- 
ting van prikkels voor. 
Nu ten slotte nog een paar woorden over de merk- 
waardige gelijkvormigheid in bouw en functie van de 
tastorganen van sommige lagere dieren. Zoo vindt men 
bij Echinodermen tastpapillen, die geheel gelijk gebouwd 
zijn als de voelpapillen beschreven voor enkele planten. 
Bij Medusen en andere in ’t water levende lagere dieren 
vinden wij haren, borstels en stekels, welke noch in 
bouw noch in functie belangrijk afwijken van hetgeen 
