— 635 — 
men tusschen de vingers een mozaiek-ziek blad fijn wrijft en 
daarna bij een gezonde plant den vochtigen vinger aan de wondvlakte 
van een afgebroken blad brengt, waardoor volgens hem bij jonge 
planten steeds na 3 of 4 weken de vlekken aan de jonge blaadjes 
verschenen, de reeds aangegeven veronderstelling over de versprei- 
ding der Mozaiek-ziekte door middel vau het toppen en bladoogsten- 
Deze hypothese is wederom gebaseerd op de overbrenging van 
ziek sap — hetzij uit den stengel (bij het toppen), hetzij uit den 
bladsteel (bij het oogsten)—; hetgeen op zich zelf slechts een 
gewijzigde methode zou zijn der reeds lang bekende inentingen. 
Dit neemt echter niet weg, dat wanneer bovengenoemde besmet- 
tingswijze bewezen kon worden, de zoo algemeen verbreide mee- 
ning, dat de koelie niet zonder schuld is bij de verbreiding dezer 
ziekte op het veld, hierdoor een recht van bestaan zou krijgen. 
Tijdens mijn verblijf in Deli van dit jaar werden proeven daarop 
ingericht, om te onderzoeken, of werkelijk eenig verband was te 
ontdekken, tusschen de behandeling der tabak en het later op- 
treden der mozaiek-ziekte. 
Hierbij werd nog een stap verder gegaan dan het denkbeeld 
van Konine, want de minste beschadiging werd totaal uitgesloten, 
zoodat het sap uit de plant niet in aanmerking kwam; daarente- 
gen alleen den invloed werd nagegaan van eenvoudige aanraking 
bij het rupsen zoeken. 
De proeven werden als volgt genomen: Den 19den Maart 1903 
werden op een volkomen homogeen stuk grond op vier naast elkaar 
liggende plaatsen elk veertig bibits uitgeplant, telkens in vier rijen 
van tien plantjes. Zoodoende werden vier kleine aparte veldjes 
verkregen nl. A, B, C en D. 
In Veld A en D werd met opzet é/n mozaiek-zieke bibit uit- 
geplant, nl. in beide gevallen in het plantgat van plant No 1; 
overigens waren alle plantjes van elk veldje volkomen gezond. 
Iederen morgen werd in deze vier veldjes uaar rupsen gezocht, 
hetgeen volgens bepaalde volgorde geschiedde. 
Steeds werd begonnen met Veld B en C, waar alle planten van 
no. 1—40 achtereenvolgens werden afgezocht. Daarna werden in 
veld D eerst alleen de even nummers (dus plant No 2, 4, 6 
enz. — 40) nagekeken, wanneer dat klaar was, werd hier van plant 
No 1 uitgaande, bij alle oneven exemplaren (No 3, 5, 7 enz, — 39) naar 
rupsen gezocht. 
