— 638 — 
zieke planten dan een ander, hetgeen afhankelijk zou kunnen 
gesteld worden èn van zijn bekwaamheid in het vak, èn van zijn 
gezichtsterkte. 
Een koelie, die geroutineerd is in zijn werk en tevens scherp van 
gezicht loopt langs zijn tabak en ziet daarbij dadelijk, zonder 
de planten aan te raken of een rups in den top zit of niet. 
Ziet hij er geen, dan loopt hij verder, is er wel één, dan wordt die 
met één greep verwijderd. 
Een weinig geoefende koelie of één, die slecht van gezicht is, zoekt 
bepaald naar rupsen, waardoor bij iedere plant wordt stilgestaan 
en telkens de hartblaadjes van alle kanten betast. 
Daarvan zal het gevolg zijn, dat in eerstgenoemd geval de kans 
voor groote verspreiding der ziekte op het veld minder is, dan bij een 
werkwijze in laatstgenoemd geval geschetst. 
Volgens mededeeling van planterszijde zijn de beruchte mozaiek- 
zieke koelies meestal oude of nog ongeoefende menschen, terwijl 
ikzelf kan verklaren, dat een paar koelies, die geregeld jaar in, jaar 
uit bijna uitsluitend mozaiek-zieke planten in hunne velden hadden, 
bij geneeskundig onderzoek sterk aan myopie bleken te lijden. 
Afgezien van den aard der smetstof, blijkt het, dat deze verba- 
zend gemakkelijk van volkomen intakte mozaiek-zieke planten op 
gezonde tabak, zonder wederzijdsche beschadiging, kan worden 
overgebracht, zoodat het voor de hand ligt, dat het aanbeveling 
verdient, om zoo spoedig als de eerste zichtbare verschijnselen der 
mozaiek-ziekte bij een plant te voorschijn treden, die onmiddellijk 
met voorzichtigheid uit den aanplant te verwijderen en niet op die 
zelfde plaats opnieuw een bibit in te boeten. 
Buitenzorg, November 1903. 
