NANA AA 
KLEINE SCHETSEN VAN MERKWAARDIGE 
JAVAANSCHE PLANTEN. 
DOOR 
Dr. S. H. KooRrDERsS. 
Schets No. XV. Clerodendron Siphonanthus R. Br. 
Over deze, een naar het schijnt onschadelijk, opiumsurro- 
gaat leverende plant laat ik hieronder een en ander volgen, 
ten einde anderen tot nader onderzoek aan te sporen. 
Hiervoor vermeldt ScHAVER in DR CANDOLLE Prodro- 
mus XI p. 670. o.a. de volgende groeiplaatsen: (wild ín) 
Bengalen, Silhet en andere plaatsen in Voor en Achter-Indië; 
voorts „in tuinen van Indië” en ook „in de bergstreken 
van Java” door JUNGHUEHN verzameld. 
Ik vond deze soort ook wel in Java in de bergstreken, 
maar alleen in cultuur en volgens alle ondervraagde in: 
landers was de soort op de door mij gevonden plaatsen 
wèl in cultuur (als surrogaat van opium) maar niet in wilden 
staat bekend. Zij zoude vooral door Javanen en Arabieren 
(op Java) gecultiveerd worden en de gedroogde bladeren 
onvermengd gerookt worden. 
In Hooker (anno 1885) Flora Britsch-India, vermeldt 
CrLARCKE echter Voor- en Achter-Indië als oorspronkelijke 
groeiplaats, terwijl Java als oorspronkelijke groeiplaats 
(denkelijk als onjuist) niet vermeld wordt, terwijl er bijge- 
voegd is: „Sumatra” als vindplaats en „algemeen gecul- 
tiveerd in beide halfronden.” 
In Mrqver (anno 1856) worden echter ook Celebes en Java 
als groeiplaatsen genoemd. En op pag. 558 werd in mijn 
