— 182 — 
PIJLVERGIFTEN IN CENTRAAL BORNEO. 
In het onlangs verschenen zeer interessante werk „In Centraal 
Borneo” van Dr. A. W. Nieuwergurs, onzen bekenden ontdek- 
kingsreiziger, vindt men eenige mededeelingen over pijlvergiften. 
Dr. Nievwermurs zegt „Het vergif, dat in Centraal Borneo wordt 
gebruikt om de door de pijltjes” Ll) veroorzaakte wonden doodelijk te 
maken, wint men daar van drie soorten planten; men onderscheidt 
scherp van elkaar twee verschillende vergiften: het Tasem en het 
ipoe. Het eerste werkt minder snel en sterk dan het ipoe en is 
daarom veel minder gewild. Om het te verkrijgen kookt men de 
schors van Antiaris toricaria’ uit met water, na haar fijn geraspt 
te hebben: het uitgewrongen vocht wordt daarop tot stroopdikte 
ingedampt en verhardt bij bekoeling. Voor men het tasem kan 
aanwenden, moet het fijn gewreven en vermengd worden met de 
bladeren van gambier oetan (Euphorbiacea spec), waarvoor bijzon- 
dere plankjes met wrijfstokken bestaan. Het tasemgift dragen de 
Kajans op verre jachttochten in vierkante mandjes aan den gordel 
mede, en hangen het in den warmen rook van het vuur, om de 
harde massa voor het gebruik wat zacht te maken. 
poe is het sap uit de schors van twee verschillende planten, 
die naar bladeren en vruchten te oordeelen, dicht bij elkaar staan 
en alleen voorkomen in het brongebied van den Kapoeas en den 
Barito. Aan den Boven-Mahakam verkrijgen de stammen hun ipoe 
uit deze streken, zelf bezitten zij slechts het tasem. De wijze 
van bereiding van ipoe is dezelfde als die van het tasem, maar 
voor het gebruik behoeft het niet vermengd te worden; veelal 
draagt men het met zich in een stukje pisangblad gerold en maakt 
men de oppervlakte zacht door er een stroom waterdamp tegen 
aan te laten komen. De pijltjes strijkt men er dan langs en 
droogt de donkerbruine laag op een afstand van het vuur. 
Ook de werkende bestanddeelen van het ipoe schijnen vooral 
te bestaan uit strychineachtige lichamen, ten minste naar ik eens 
zag aan een hand, die door een pijltje vergiftigd was, maar niet 
doodelijk. 
De kennis van het verzamelen van ipoe is onder de Kajans zeer 
weinig verbreid en ook de andere gezeten stammen zijn daarvan 
1) Deze worden met blaaspijpen afgeschoten ief. 
