— 192 — 
Het geslacht Vespa omvat de sociaal levende wespen 
bij uitnemendheid. Vindt men bij de Zearia’s en bij andere 
hier niet genoemde geslachten reeds het verschijnsel van 
het optreden van ongeslachtelijke individuen, zoogenaamde 
werksters, bij het geslacht Vespa treedt ook dit verschijn- 
sel duidelijker op den voorgrond en daarom hebben wij 
er eerst hier melding van gemaakt. De benaming onge- 
slachtelijk is eigenlijk onjuist, daar de bedoelde individuen 
niet anders zijn dan vrouwelijke dieren, wier geslachts-orga- 
nen niet ten volle zijn ontwikkeld. Zooals wij straks zullen 
zien, kan de ontwikkeling ervan op lateren leeftijd, zij 
het ook onder bepaalde omstandigheden, nog plaats heb- 
ben en worden deze, oorspronkelijk onvruchtbare dieren 
tot het leggen van eieren in staat gesteld. 
Het optreden van individuen, die in normale omstandig- 
heden voor de voortplanting van geen beteekenis zijn en. 
geen ander levensdoel hebben, dan hard te werken in het 
belang harer contemporaire samenleving, heeft uit den 
aard der zaak eene arbeidsverdeeling in deze primitieve 
maatschappij ten gevolge. Duidelijker dan in de tropen 
en vooral in die landen, waar de moessons niet scherp als. 
droog en nat jaargetijde tegenover elkander staan (bijv. 
West-Java), treedt deze arbeidsverdeeling aan den dag in 
de gematigde luchtstreken, waar: de afwisseling van zomer: 
en winter eene rhythmische stijging en daling der levens- 
intensiteit veroorzaakt. Zoo begint in Europa de jaarlijks 
terugkeerende geschiedenis eener wespenmaatschappij met 
het uit den winterslaap ontwaken van een, in het vorige 
najaar bevrucht wijfje, dat door de eerste, warme lentedagen. 
uit hare schuilplaats te voorschijn wordt gelokt. De manne- 
tjes, die de bevruchting tot stand hebben gebracht zijn alle- 
reeds vóór den winter gestorven. Dit wijfje, deze 
koningin, zooals zij ook wel wordt genoemd, begint on- 
middellijk met de stichting van de nieuwe maatschap- 
pij. „Eerst bouwt zij een breed aangehechten steel en 
daaromheen eene overkapping, vervolgens aan den onder 
