— 198 — 
de overkapping verlengden steel eenige cellen, waarin 
zoodra mogelijk eieren gelegd worden; zij gaat voort met 
bouwen en eieren leggen en begint weldra ook met 
voedsel te zoeken voor de onderwijl uitgekomen, eerste 
larven; deze groeien snel, spinnen zich in, verpoppen en 
komen uit, een maand ongeveer nadat ze als ei gelegd 
werden. Het zijn de eerste werksters. Die nemen dan 
langzamerhand het werk van de koningin over, die weldra 
het nest niet meer verlaat en zich verder uitsluitend bezig 
houdt met eieren leggen; later is de koningin zelfs niet 
meer tot vliegen in staat. De nestbouw gaat nu steeds 
vlugger van stapel, omdat alle insecten, die zich geduren- 
de een paar maanden ontwikkelen, werksters zijn. Op een 
zekeren tijd echter worden eieren gelegd, waaruit larven 
komen, die tot mannetjes en wijfjes opgroeien. Als deze 
langzamerhand het nest verlaten hebben, sterft de kolonie, 
waarin dan geen nieuwe werksters meer ontstaan, na 
korter of langer tijd uit.’ (Ouprmans, De Nederlandsche 
Insecten, pag. 787). 
Deze beschrijving — ik achtte het niet mogelijk eene te 
geven, die korter of duidelijker is — geeft in hoofdzaken 
den jaarliĳjkschen levenscyclus der Vespa's weer, zooals 
deze zich in de gematigde luchtstreken voordoet. In de tro- 
pen, waar geen winterkoude het insectenleven tot tijdelijken 
stilstand brengt, bestaat eene continuiteit in de opeen vol- 
ging der generaties en der maatschappijen, maar hebben, 
voor zooverre bekend is, de laatste dezelfde geschiedenis 
van worden en verdwijnen. 
Toch acht ik het — zij het voorloopig op vage gegevens — 
niet onwaarschijnlijk, dat zich hier ook bij wespen het 
verschijnsel van zwermen voordoet en een aantal werksters 
onder de leiding van een of meer koninginnen de wijde 
wereld intrekt, om eene nieuwe verblijfplaats te zoeken. 
Wij maakten hierboven melding van het feit, dat de 
geslachtelijk onvolkomen ontwikkelde werksters soms eieren 
gaan leggen en kunnen thans daaraan toevoegen, dat dit, 
