— 194 — 
physiologisch nog niet geheel verklaarde verschijnsel op- 
treedt, wanneer de koningin eener maatschappij ontijdig 
sterft of om de eene of andere reden ophoudt met het 
leggen van eieren. De meest gangbare verklaring hiervan 
is deze, dat de werksters, meer voedsel aandragend dan noo- 
dig is, nu het aantal te voeden larven beneden het normale 
cijfer blijft, het ‘overblijvende voedsel zelve nuttigen en 
onder den invloed daarvan hunne geslachtsorganen tot 
verdere ontwikkeling brengen. Hoe het zij, eene bevruch- 
ting der werksters heeft niet plaats en uit deze parthe- 
nogenetisch voortgebrachte, soms zeer talrijke eieren ont- 
wikkelen zich slechts mannelijke individuen. 
De nesten der Vespa's zijn in den regel opgebouwd uit eene 
taaie, papierachtige zelfstandigheid, die uit verschillende 
soorten van vezels, maar vooral bastvezels, wordt vervaar- 
digd. Soms echter gebruiken zij afgeknaagde deeltjes van oud 
en half vergaan hout en dan zijn de nesten veel breekbaarder. 
Alle wespennesten worden opgehangen aan een steel 
en bestaan uit een aantal verdiepingen. In sommige ge- 
vallen bestaat het onderling verband tusschen de verschil- 
lende verdiepingen uit een aantal steeltjes en dan com- 
municeeren zij door de ruimte, die tusschen haar en den 
buitenwand van het nest open blijft. 
In andere gevallen worden de verdiepingen elk afzonder- 
lijk aan den buitenwand van het nest bevestigd en dan 
komt men van de ééne verdieping in de andere door eene 
in het midden open gelaten doorgang. Elke verdieping 
is niet anders dan eene combinatie van onmiddellijk naast. 
elkander gelegen celletjes of raten, in elk waarvan zich 
eene larve bevindt. 
Het voedsel, waarmede de larven worden grootgebracht, 
wordt hier niet vooraf verzameld, maar dagelijks door de 
werksters aangebracht. Het bestaat uit andere insecten 
en wel grootendeels uit vliegen en wordt door de voedsters 
eerst fijngekauwd en met eenig, uit de krop afkomstig 
vocht vermengd. 
