— 427 — 
ven en met eene lichtbruine, korrelige massa gevuld zijn. De 
cellen, die deze afgestorven cellen omgeven, zijn echter in dit ge- 
val niet met geel gekleurd celsap voorzien, maar bevatten dikwijls 
meer of minder groote hoeveelheden van eene fijnkorrelige licht- 
bruine massa. Het schijnt dus, dat de bedoelde cellen zonder 
het optreden van eene alkalische reactie afsterven. Overigens 
nemen deze cellen met alkaliën ook eene minder intensieve kleur 
aan dan de epidermiscellen van de bovenzijde van het blad. 
Daarentegen kon ik in de epidermiscellen van de benedenzijde 
korrelige neerslagen in het celsap ook kunstmatig doen ont- 
staan. Dit was b. v. het geval, toen ik sneden van gezonde 
koffiebladeren 2 dagen in eene 10 pCt. oplossing van zwavelzure 
ammoniak liet liggen. Het hier gedeeltelijk alleen in het celsap ge- 
deeltelijk in de geheele door den celwand omslotene ruimte, ontstaande 
neerslag bestaat nu wel uit korreltjes van zeer verschillende grootte, 
maar het komt toch in vele cellen geheel overeen met de in blo- 
rokzieke bladeren waargenomen. 
Uit het bovenstaande volgt dus, dat men de in de opperhuid der 
blorokzieke bladeren waargenomen verschijnselen allen ook dor 
chemische middelen kunstmatig kan doen ontstaan. Daar verder 
vooral in de opperhuid van den bovenkant van het blad alkalisch 
reugeerende stoffen verschijnselen doen ontstaan, die met de aan 
blorokzieke bladeren waargenomen overeenstemmen, zal men wel 
daaraan kunnen denken, dat het in de gezonde cellen neutraal of 
zuur reageerend celsap door de blorokziekte eene alkalische re- 
actie verkrijgt, waardoor eerst eene geelkleuring van het celsap 
en later een afsterven der cellen wordt veroorzaakt. 
Om nu deze veronderstelling te staven, heb ik met verschillen- 
de kleurstoffen, die zooals de bekende lakmoes, bij verandering der 
reactie eene verandering van hun kleur vertoonen, eene reeks van 
proeven genomen. Daar echter deze proeven geene geheel onbe- 
twistbare resultaten hebben opgeleverd, zal ik er hier niet nader 
op ingaan. 
Daarentegen hebben wij nu nog de andere gedeelten van het 
blad te bespreken. Wat nu het eerst het bladmoes aangaat, dit 
vertoont in de blorvokzieke plekken veel minder abnormale ver- 
schijnselen dan de beide epidermen. Zelfs onder epidermiscellen, 
waarvan de inhoud reeds geheel bruin en afgestorven was, waren 
de pallisadencellen nog blijkbaar gezond en bevatten normaal 
