— 465 — 
er in de laatste jaren al meer en meer toe over, om even- 
zeer hare sawah’s na den padioogst voor de vischteelt te 
bezigen, ten einde zich langs dien weg verschen visch aan 
te schaffen, maar zooals daar de zaak gedreven wordt, 
heeft zij nog niet die vlucht genomen als in de Preanger. 
Hier toch zijn streken, waar men de sawah’s, nadat het 
hoofdgewas afgeoogst is, jaar in jaar uit, voor de visch- 
teelt benut, liever dan er allerlei tweede gewassen op te 
verbouwen. Deze laatste worden dan zoo goed als uit- 
sluitend op de tégalgronden gekweekt of — waar deze 
ontbreken — hier en daar op de ijlbeplante tuingedeelten. 
Als een uitvloeisel van het algemeen gebruik, om op 
sawahs visch te telen, kan dan ook worden beschouwd, 
dat er in de volkstaal gesproken wordt van dikëbonan, 
dipëlakan, of dipalawidjaän laoek, alsof ’t het beplanten met 
een gewas geldt. 
Door de hoofden wordt in sommige streken de uitge- 
strektheid sawah, welke men jaarlijks voor de vischteelt 
in gebruik neemt, op ongeveer 2/5 of 4/10 geraamd van 
de gansche oppervlakte. Het 3/10 deel schat men met 
allerlei tweede gewassen te worden beplant, terwijl het 
overige 3/10 gedeelte braak blijft liggen. Hoewel de 
gemelde cijfers slechts schattingen zijn, niets meer dan 
eene verhouding aangeven en*zich naar plaatselijke om- 
standigheden wijzigen, zoo blijkt daar toch wel uit, dat 
er jaarlijks meer sawah's worden gebezigd als tijdelijke 
vijvers dan voor de cultuur van tweede gewassen en dan 
dat er braak blijft liggen 
Wanneer de vischteelt op sawah’s in de Preanger in 
gebruik is gekomen, schijnt men zich niet goed meer te 
kunnen herinneren — hebben wij althans niet kunnen na- 
vorschen. Volgens sommige ouden van dagen zouden de 
eerste proeven genomen zijn kort vóór de z. g. atoeran 
baroe, waarmede de invoering van de bestuursreorganisatie 
in 1872 wordt bedoeld. Anderen beweren dat toen reeds 
telken jare eene vrij aanzienlijke uitgestrektheid sawah in 
