— 481 — 
kali zou dus 0,6 pCt. chloor bevatten. Het is dus mogelijk, 
dat zelfs zulke kleine hoeveelheden chloor de tabak rijker 
aan dit bestanddeel maken. 
Ten slotte zij hier nog vermeld, dat van Birerr 1) bij zijn 
onderzoek van een 15-tal Deli-tabakken er één aantrof, die 
eene groote hoeveelheid chloor bevatte, waarschijnlijk tenge- 
volge der bemesting. Hier volgt wat vAN BĲrLERT daar- 
omtrent meedeelt: „De groote hoeveelheid chloor in de tabak 
A wordt hoogst waarschijnlijk veroorzaakt door de gebezigde 
kunstmest. Voordat tot het planten werd overgegaan, 
bevatte de bodem zelf slechts een uiterst geringe hoeveel- 
heid chloor; bovendien was bij de keuze van een plaats, 
van waar de tabak zou worden onderzocht, er met opzet 
voor gezorgd, dat plaatsen, waar Battakwoningen hadden 
gestaan, werden vermeden, opdat de chlorieden, die even- 
tueel in de tabak mochten worden gevonden, niet van de 
bewoners afkomstig konden zijn”. 
De vraag, die zich nu van zelf voordoet, is deze, waarin 
die schadelijke werking van het chloor bestaat en in hoeverre 
er verband is tusschen de hoeveelheid chloor in de tabak 
en hare kwaliteit. 
Het is bij andere gewassen vaak tamelijk eenvoudig uit 
een scheikundig onderzoek de kwaliteit te beoordeelen. 
Zoo kan bij eene beoordeeling van suikerriet eene bepaling 
van het suikergehalte volstaan. Wil men de voedings- 
waarde van den aardappel weten, dan wordt het gehalte aan 
zetmeel bepaald. Met het beoordeelen der tabak is het 
evenwel gansch anders gesteid. Is het reeds moeilijk voor 
den ervaren planter zijn tabak te taxeeren, eene scheikun- 
dige analyse is eenvoudig niet in staat over de kwaliteit 
te beslissen. Uit het percentage van enkele bestanddee- 
len kan men alleen bij hooge uitzondering tot verschillen 
„in kwaliteit besluiten en wel wanneer dit percentage in het 
oogvallend hoog of laag is. 
Uit de reeks van onderzoekingen, die sinds ScHrLOESING 
1) Mededeelingen uit ’s Lands Plantentuin XXX, Pag. 47. 
