— 580 — 
Er is m. i. evenwel één bezwaar tegen deze bemesting met superphos- 
phaat en twee keeren kalisalpeter. 
Kalisalpeter bevat 46,5 pet. kali (K90) tegen slechts 13,8 pct. Stikstof 
(N). Wordt bij deze bemesting niet te veel kali toegediend in verhou- 
ding tot de hoeveelheid stikstof? Daarbij komt nog, dat de kleigronden 
arm zijn aan stikstof, terwijl in het zoutzuur-extract betrekkelijk veel 
kali aanwezig is. 1) Het is dan ook mijn plan naast deze bemesting 
met superphosphaat en kalisalpeter een proef te nemen met superphos- 
phaat en een mengsel van kali- en natronsalpeter. 2) 
Reeds dit jaar heb ik in het plan voor de proefnemingen op Deli hier 
en daar eene bemesting met kalisalpeter opgenomen. En inderdaad 
schijnen de uitkomsten wel eenige hoop voor de toekomst te geven. 
Het is hier de plaats reeds nu eene bijkomende bijzonderheid te ver- 
melden. Dr, Morr, aan wien tijdens mijne ziekte de leiding over de 
proefvelden was toevertrouwd, merkte op bij een proefaanplant, die zeer 
veel van peh-sim (mozaïkziekte) te lijden had, dat de met kalisalpeter 
bemeste veldjes duidelijk minder peh-sim vertoonden dan de overige 
Een door hem naar aanleiding van dit feit op grootere schaal genomen 
speciale proef ter vergelijking van de gewone »guano”’ met de kalisalpeter, 
gaf weder ditzelfde resultaat. Mogelijk — en ook Dr. Mohr bleek deze 
meening te zijn toegedaan — moet de reden van dit resultaat gezocht 
worden in de gunstige groeivoorwaarden, die de salpeterzure kali de plan- 
ten aanbiedt; zij groeien als het ware door de ziekte heen. Deze verklaring 
vindt eenigen steun in het feit, dat de peh-sim-boomen op de met salpeter 
bemeste velden, de ziekte meestal in de top en in de toenassen vertoonden. 
Wat de andere gronden betreft — de zwarte en de min of meer humus- 
achtige roode gronden —, het zwavelzuur doet hier minder kwaad, gelijk 
wij reeds zagen. Toch staan ook voor dezen grond proefnemingen op 
het programma, om uittemaken of aan de »guano”’ eene andere samen- 
stelling dient te worden gegeven. 
Ten slotte zij hier nog eene kleine opmerking gemaakt over de 
vraag, in hoeverre het telken jare toedienen van eene groote hoe- 
veelheid zwavelzuur op Deli nadeelige gevolgen in de toekomst 
heeft voor den bodem. 
Ten einde eenig idee te krijgen van de hoeveelheid thans 
1) Volgens Dr. A. van Biuerrt (Mededeelingen uit ’s Lands Plantontuin XLIII 
Blz 79) „bevat alle alluviale klei als regel veel kaliverbindingen, kalium- 
silicaten, die naarmate de verweering verder voortschrijdt, ook gemakkelijker 
assimileerbaar worden.” 
2) Hier zij nog opgemerkt, dat het natrium in een bodem, die genoeg kali 
bevat, de opneming dezer kali door de planten bevordert (zie Teysmannia, 12 de Jrg. 
Blz 125). 
