— 603 — 
beslist ongunstige hoogere temperaturen (boven 30°C) op elke fa- 
briek zonder bezwaar vermeden kunnen worden. 
Bij doelmatige inrichting der fabriek schijnt zelfs de tempera- 
tuur gemakkelijk steeds beneden de 25 à 26°C. gehouden te kunnen 
worden, zonder dat daarvoor eenige kostbare inrichting noodig zou 
zijn, en het zijn deze temperaturen die — naar het ons voorkomt — 
voor de fermentatie het gunstigste zijn. 
Ten slotte zij hier nog met eenigen nadruk gewezen op het 
wenschelijke om bij de fermentatie steeds een thermometer bij de 
hand te hebben, om daardoor een groot aantal gegevens te verza- 
melen omtrent de temperatuur waarbij men gewoonlijk fermen- 
teert en de gunstige of ongunstige omstandigheden die daarop in- 
fluenceeren. Vooreerst kan men dan trachten die ongunstige in- 
vloeden zooveel mogelijk te vermijden en verder, indien de gemid- 
delde temperatuur nog te hoog blijft, op doelmatiger inrichting 
zinnen van de gevolgde wijze van fermentatie. 
Welke temperatuur dan de bereikbaar gunstigste is, moeten een 
groot aantal waarnemingen — doch nooit zonder den thermometer — 
leeren. 
Speciaal voor vele minder hoog gelegen ondernemingen, die 
dikwijls met hoogere temperaturen hebben te kampen, schijnen 
deze waarnemingen van belang, maar ook op sommige hooger ge- 
legen ondernemingen — die immers nagenoeg alle werken op kwa- 
liteit — schijnen dergelijke eenvoudige proeven aanbevelenswaardig. 
Bwitenzorg, Augustus 1901. 
Beschikbare Zaden van Nuttige Gewassen. 
Albizzia moluceana Miq. Djeundjing laut. (Im groote hoeveelheid). 
s stipulata Bth. Sengon. 
Andropogon muricatus Retz. Akar wangi. 
Bixa orellana Lu. Kasoemba Kling. 
Boehmeria nivea Gaud. Mameh. 
Caesalpinia coriaria Willd. Divi divi. 
ne dasyrhachis Peta peta. 
Ek arborea. 
