— 628 — 
niet de resultaten gaf, die men er van verwachtte, ligt aan onbe- 
kendheid met de eischen, die de Musa aan bodem en klimaat stelt, 
wel groeit zij in minder vochtige streken en op minder vruchtbare 
gronden, zij levert daar echter geen voldoende oogsten. Een goeden 
grond en zwaren regenval heeft zij noodig, in streken waar het lang 
droog kan blijven, behoeft men er geen proeven mede tenemen. 
In hooger gelegen streken, waar de laatstgenoemde plant niet 
welig meer groeit, kan de cultuur van Nieuw-Zeelandsch vlas be- 
proefd worden. 
Zonder te beweren dat de plant op onvruchtbaren bodem welig 
groeit, is het toch een feit dat zij geen hooge eischen aan den 
grond stelt. ; 
In de „Tropenpflanzer’” van September No. 9, van dit jaar, deelt 
de heer E‚ HexxixG een en ander over Phormiwm mede en hoewel 
het meeste ervan wel uit vroegere opstellen in Teysmannia be- 
kend is, kan het zijn nut hebben er hier nog eens op te wijzen, 
door een en ander van hetgeen genoemde heer mededeelt over 
te nemen. Mogelijk vindt de een of andere kinaplanter er aan- 
leiding in, een kleine proef met den aanplant ervan te maken. 
Phormium tenax Forst. is een Liliacea met lange platte bladeren, 
die groote pollen vormt en door scheuren vermenigvuldigd wordt. 
De vezel werd reeds in het begin der vorige eeuw uitgevoerd, 
tusschen de jaren 1828 en 1831, werd er alleen te Sydney voor eene 
waarde van f 600.000 van verhandeld. In dien tijd werd de vezel 
alleen door de inboorlingen verwerkt, zij had toen een hooge waarde, 
vooral omdat er bijzonder veel zorg aan het oogsten der bladeren 
werd besteed, slechts de geheel rijpe werden gesneden. 
Later, toen de Europeanen zich met de bereiding bemoeiden 
en zulks op machinale wijze deden, ging de vezel in kwaliteit snel 
E: 
achteruit, de voornaamste reden hiervan was de weinige zorg die aan 
het oogsten besteed werd, in stede van de rijpe bladeren uit te 
zoeken, werd de geheele plant afgesneden, om maar spoedig groote 
hoeveelheden te krijgen. De vezel werd toen goedkoop, eerst na 1861 
steeg, tengevolge van de geringe productie van Manillahennep, de 
prijs van f 252 tot f 672 per ton, tijdens den Amerikaanschen 
burger-oorlog werd er zelfs tot f 912.— per ton betaald. 
De beste kenners van het product zijn van meening dat de 
verbetering van de vezel niet in de eerste plaats afhankelijk is 
van betere machineriën, maar meer van zorgvuldige cultuur en 
