— 640 — 
intusschen geheel was verdwenen, zoodat ook op eene plek, die- 
vroeger in zeer hevige mate daardoor was aangetast, niet éene- 
plant kon gevonden worden, die de vroeger erop waargenomen 
ziekteverschijnselen vertoonde. 
Ook van eene andere ziekte, waarvan uit het Zuider-gebergte- 
materiaal was toegezonden en die met de door Pentatoma plebeja- 
veroorzaakte mergziekte 1) in zeker opzicht overeenstemt, waren 
op dit land alleen slechts nog de gevolgen waar te nemen en het 
was mij daardoor niet mogelijk, de oorzaak daarvan vast te stellen. 
Van eene derde koffieziekte, die door eenen tot nog toe niet 
beschreven boorder wordt veroorzaakt, heb ik eveneens alleen de 
oudere stadiën kunnen vinden. De door dezen hoorder veroor- 
zaakte wonden zijn echter zoo karakteristiek, dat het mij wel de 
moeite waarde schijnt deze hier iets uitvoeriger te beschrijven. 
Daarna zullen dan nog eenige waarnemingen over andere koffie- 
ziekten besproken worden. 
Iets uitvoeriger zal ik verder eenige ziekten van andere cultuur-- 
planten bespreken, die op verschillende koffielanden oorspronkelijk 
als bijeultures werden aangeplant, maar voor een deel langzamer- 
hand meer en meer ‘het karakter van hoofdeultures hebben ver- 
kregen. 
Eenige van deze ziekten had ik gaarne nog in het laboratorium. 
nader onderzocht en van daarop gevonden parasieten culturen ge- 
maakt. Daar ik echter over eenige weken Java zal verlaten, ont- 
breekt mij tot mijn spijt de hiervoor noodige tijd en ik moet mij 
dus bij verschillende ziekten tot eenige korte opmerkingen, die meer 
het karakter van eene voorloopige mededeeling dragen, beperken. 
Misschien zullen deze aanleiding geven, dat de bedoelde ziekten 
door anderen nader onderzocht worden. 
1. Korrrs. 
a. De X-boorder van de Java-koffie. 
Op eene aan den Smeroe gelegen koffieonderneming werd een 
nieuwe koffieboorder waargenomen, waardoor vooral 1- en 2-jarige- 
boomen van Java-koffie worden aangetast. Van buiten is de aan- 
wezigheid van dezen nieuwen boorder daaraan te herkennen, dat 
de stam een weinig is opgezwollen en wel zijn gewoonlijk 4 (bij 
1) Ibid Deel XII, blz. 243. 
