— 642 — 
ontwikkeling van den nieuwen boorder met zekerheid te kunnen 
nagaan, was de tijd van mijn bezoek, aan de bedoelde onderne- 
ming gebracht, zeker zeer weinig gunstig. Het zoude echter zeer 
wenschelijk zijn, wanneer ergens de boven beschreven ziektever- 
schijnselen in eenen jongen koffietuin optreden, zoo spoedig mogelijk 
aan eenen deskundige daarvan kennis te geven, daar in de eerste 
stadiën van den aanval waarschijnlijk de larven en poppen der 
boorders veel gemakkelijker te vinden zullen zijn. 
Reeds nu schijnt het mij echter zeer waarschijnlijk toe, dat het 
volkomen insect van onzen boorder in of op eenen jongen koffie- 
stam een zeker aantal eieren legt en dat de uit deze eieren voort- 
komende larven zich in het hout inboren om hier dan in 4 ver- 
schillende richtingen uit elkaar te gaan en zich eindelijk aan de 
t einden van de X-vormig gelegen gangen te verpoppen. 
Een hoe groote schade door den nieuwen boorder, die misschien 
wegens de X-vormige gangen doelmatig „X-boorder” kan genoemd 
worden, wordt veroorzaakt, ben ik niet in staat met zekerheid op 
te geven. Maar zeker is het dat de daardoor veroorzaakte wonden 
later weer geheel kunnen vergroeien en ik heb ook niet kunnen 
waarnemen, dat van deze wonden uit eene verrotting van groote 
hout- of schorscomplexen had plaats gehad. Zijn echter aan den- 
zelfden boom talrijke wonden aanwezig, dan schijnt deze toch 
merkbaar daaronder te lijden; vooral schijnen dan in de omgeving 
der aangetaste plekken de zijtakken zeer vroegtijdig af te sterven. 
Het schijnt mij niet mogelijk eene in de praktijk toe te passen 
bestrijdingswijze van den nieuwen boorder aan te geven. Misschien 
zal deze echter te vinden zijn, wanneer de geheele ontwikkelings- 
gang daarvan is bepaald. 
hb. Pentatoma plebeja. 
De het eerst in het Banjoewangische waargenomen roode merg- 
ziekte heb ik ook op verschillende landen in het Djembersche en 
Malangsche kunnen waarnemen; aan de bedoelde planten waren 
geheel dezelfde verschijnselen waar te nemen als die in eerstge- 
noemd gewest 1). Na een meer of minder lang zoeken heb ik 
dan ook altijd eenige exemplaren van Pentatoma plebeja in de- 
bedoelde tuinen aangetroffen. Fen uitvoeriger bericht over dit in 
1) Vergel, Teysmannia, Deel. XII blz. 243, 
