Ene 
beschreven ziekte geconstateerd is, zeker bij het maken van stekken 
zeer voorzichtig zal moeten te werk gaan. Het is niet onwaar- 
schijnlijk, dat het zoo dikwijls ondervonden mislukken van peper- 
stekken gedeeltelijk aan de beschreven peperziekte was te wijten. 
2. Wortelziekte. 
Deze ziekte werd op mijne reis alleen op twee groote plekken 
van eene in Oost-Java gelegen onderneming waargenomen. De 
daardoor aangetaste planten verkrijgen eerst gele bladeren, die dan 
langzamerhand afvallen. Eindelijk sterft de geheele plant ongeveer 
gelijktijdig af. 
Van de hierboven beschreven ziekte onderscheidt deze zich 
ook daardoor, dat zelfs bij bijna afgestorven planten het hout in 
stam en wortel eene normale, geelwitte kleur bezit. Ook konden 
door mikroskopisch onderzoek geene schimmeldraden in de hout- 
vaten aangetoond worden. 
Daarentegen stemden onze planten met de reeds vroeger in de 
Lampongsche Districten waargenomen zieke peperplanten in zoover 
overeen, dat aan het wortelstelsel zeer weinig haarwortels aan wezig 
waren. In de wortels werden verder talrijke bruine plekken aan- 
getroffen, die blijkbaar door Heterodera veroorzaakt waren. In 
eenige daarvan kon ik ook eieren en larven hiervan aan- 
toonen. Overigens is het mij toch opgevallen, dat het getal 
van deze aaltjes in de bedoelde wortels betrekkelijk gering was. 
Het is echter wel mogelijk, dat hierbij de abnorm lange droogte, 
die voor en gedurende mijne reis in die streken geheerscht had, 
een rol heeft gespeeld. Het schijnt mij ook zeer waarschijn- 
lijk, dat wij hier met dezelfde ziekte als vroeger in de Lampongs 
te doen hebben. Daar men hier echter in ieder geval met eene 
wortelziekte te maken heeft, schijnt het mij ten zeerste aanbeveling 
te verdienen, plekken, waar de peper onder de beschreven ver- 
schijnselen is afgestorven, niet weer met peper te beplanten. Daaren- 
tegen kan men wel met het oog op de onkosten het verbranden der af- 
gestorven ranken nalaten. Eerder zoude een uitgraven en verbranden 
van het wortelstelsel aanbeveling verdienen, om daar door de uitbrei- 
ding der ziekte naar gezonde tuinen zooveel mogelijk tegen te gaan. 
3. Bladziekten. 
Van de twee waargenomen bladziekten veroorzaakt de eene 
bijna sneeuwwitte plekken, die eene vrij onregelmatige hoekige 
