— 53 - 



mee deze schrijver zich uitdrukt, toont wel, dat hij zich niet 

 volkomen zeker van zijn zaak voelt. En ik mag er hier mis- 

 schien wel bij voegen, dat hij mij ook in vertrouwen verklaard 

 heeft, de omvangrijke literatuur over deze netelige kwestie nog 

 niet zóó grondig te hebben doorgewerkt, dat hij zich een vast- 

 staand oordeel kon vormen. Wanneer ik nu nog meedeel, dat 

 Wright in zijn ook overigens zoo onnauwkeurige cacao-boek 1) 

 slechts vertelt, dat „the cacaotree is a product of the forests 

 of Central America" — wat onjuist is — , Jumelle2) dezelfde on- 

 juistheid debiteert. („Le cacaoyer, qui ne pousse a l'état sauvage 

 'lue dans l'Amérique Centrale — ") en dat Johnson 3) in 't geheel 

 niets zegt over het vaderland van de cacao, dan geloof ik, dat 

 ik de voornaamste handboeken de revue heb laten passeeren en 

 ik vermoed, dat de lezer thans ook wel overtuigd zal zijn, dat 

 betrouwbare berichten over het vaderland van de cacao niet voor 

 het grijpen liggen. 



Wat wij dan ook noodig hebben, is een snuffelaar, die de 

 groote bibliotheken in Europa afzoekt naar alles wat hierover 

 te vinden is en een overzicht ervan samenstelt. 



Maar bij zulk een samenstelling mag wel critisch te werk 

 worden gegaan en het kaf van het koren gescheiden worden, want 

 zonderlinge berichten zal de compilator zeker tegenkomen, zoo 

 b.v. het bericht van dien reiziger in Louisiana in 1796. die den 

 cacaoboom vermeldde als „covering with delightful shade the 

 shores of the Mississippi" en „the banks of the Alatamaha in 

 Fiorida" 4) — maar die zeker een geheel anderen boom voor 

 oogen heeft gehad, want in deze subtropische gewesten kan de 

 cacao niet groeien. 



Totdat zulk een „bronnenstudie" zal zijn gemaakt, moeten wij 

 ons tevreden stellen met de* wetenschap, dat het voorkomen van 

 wilde cacao met zekerheid slechts is geconstateerd in de dalen 

 van de Boven-Amazone en van de Boven-Orinoco met hun zij- 



1) Wright. Cocoa (Colombo 1907' p. 1. 



2) JuMELLE. Le cacaoyer (Paris 1!»00) p. 1. 



3) Johnson. Cocoa (London 1912). 



4) Zie „Cocoa. All about it" by „Historicus" (London 1896) p. 5. 



