- 124 — 



betere lijmsoorten gebezigd. De beenderen, onverschillig van vvaa 

 zij afkomstig zijn, moeten gesorteerd worden, waarbij de altijd aan- 

 wezige onreinheden, zooals steenen, glas, hoef ijzers, spijkers, zorg- 

 vuldig worden verwijderd, daar zij niet alleen de kwaliteit van de 

 lijm zouden beïnvloeden, maar ook de machines sterk kunnen be- 

 schadigen. Het sorteeren van beenderen geschiedt gewoonlijk op 

 bijzonder ingerichte tafels met een soort bewegend oppervlak, dat 

 een zeef vormt, zoodat de beenderen hierbij van de kleinere onrein- 

 heden bevrijd worden; daarna komen zij op andere tafels, waar 

 vrouwen met harken het grovere vuil weghalen. Tegelijkertijd wor- 

 den de grootere beenderen weggenomen, daar zij voor andere doel- 

 eirtden — zooals voor fabrikatie van tandenborstels, knoopen, pia- 

 notoetsen etc. gebruikt kunnen worden; Om het materiaal van stuk- 

 ken ijzer te bevrijden, passeert het na dit uitzoeken twee magneten, 

 dit het ijzer aantrekken en vast houden; van tijd tot tijd wordt de 

 stroom, welke de magneten magnetiseert, onderbroken en het ijzer 

 valt in de daarvoor bestemde manden. Is dit voorbereidend werk 

 verricht (± 4% van het gewicht gaat hierbij verloren), dan worden 

 de beenderen gemalen tot stukken ter grootte van duiveneieren. 

 Hiervoor worden bijzonder geconstrueerde molens gebezigd. Zij 

 bestaan meestal uit twee walsen, voorzien van grove tanden, welke 

 de beenderen verpletteren. De beenderen worden door een trechter 

 op de walsen gebracht. Er bestaan alle mogelijke gepatenteerde 

 systemen van deze molens: Cyclone, Laurat et Collot, Krupp; in 

 den laatsten tijd zijn ook de Amerikaansche firma's sterk vertegen- 

 woordigd.. 



Het ontvetten. 

 De gemalen beenderen noemt men schroot. Dit schroot moet nu 

 ontvet worden, wat op tweeërlei wijze kan gebeuren: Ie. door koken 

 met aangezuurd water of met stoom en 2e. door extractie met ben- 

 zine. Het eerste primitieve procédé is verouderd en wordt nu zelden 

 toegepast, daar het oneconomisch is; voor kleinere bedrijven echter 

 kan het van beteekenis zijn, waarom wij het kort willen beschrijven. 

 Het beenderen-schroot komt in een ijzeren mand, die hangende aan 

 een ketting in een ketel met kokend water wordt neergelaten en van 

 tijd tot tijd geschud. Bij het koken komt het vet naar boven, dat 

 wordt afgeschept. De ontvetting volgens dit procédé is niet volledig, 

 wat voor de eigenschappen van de lijm ongunstig is. 



