— 139 - 



16. Over den oorsprong^ van latex bij Hevea brasiiiensis. 



Het gevolg van een verwonding van den bast van een Hevea- 

 boom uit zich bij de latex op tweeërlei manieren. Ten eerste op den 

 vloed daarvan, en ten tweede op de navorming van de latex in de 

 plaatsen, waaruit latex onttrokken is. 



Het is bijzonder moeilijk te bepalen, tot op welken afstand en in 

 welke richting de onttrekking van latex uit de verwondngsplaatsen 

 plaats vindt. Het feit, dat bij sommige boomen van het begin af geel 

 gekleurde latex voorkomt, kwam hier ten goede. Tapt men dergelijke 

 boomen, dan verandert de gele kleur van het melksap in een witte 

 op de plaatsen, waar de onttrekking voorkomt. Door de snelheid van 

 deze kleursverandering na te gaan, is het mogelijk, de onttrekkings- 

 sfeer van de latex bij tappen te bepalen. 



Vastgesteld is, dat de onttrekking bij gewoon tappen slechts plaats 

 vindt uit de plaatsen, die beneden de tapsnede liggen en iets zijde- 

 lings daarvan. Boven de tapsnede is geen onttrekking van latex 

 waargenomen. Wel is onttrekking van latex uit de bovenste deelen 

 van den boom mogelijk, indien men deze in omgekeerde richting 

 tapt, nl. van beneden naar boven; maar deze onttrekking is iets 

 minder, dan bij tappen van boven naar beneden. De geringheid van 

 de zijdelingsche onttrekking van latex is ook door proeven, speciaal 

 met dit doel genomen, bevestigd. Daarbij bleek, dat de verandering 

 van de kleur van de latex bij tappen in verticale richting, aan beide 

 kanten van de tapsnede heel gering is, plm. 5 cM. 



Uit het bovenstaande blijkt, dat de latex, die zich in den bast van 

 een boom beneden de tapsnede bevindt, uit een practisch oogpunt 

 van belang is en dat de oorsprong van latex, die bij tappen wordt 

 verkregen, afhankelijk is van de plaats, waar de tapsnede is aan- 

 gebracht. Bevindt deze zich hoog op den stam, dan is de latex slechts 

 uit den stam afkomstig; daalt de tapsnede (wat wel altijd in de 

 practijk het geval is), dan wordt ook latex uit de wortels verkregen, 

 maar slechts uit den bast van dien wortel, welke beneden de tapsnede 

 is gelegen. Ook de zijwortels zijn van beteekenis, maar slechts wan- 

 neer zij juist beneden de tapsnede geplaatst zijn. 



Een tweede vraag is de na-vorming van de latex. Het is bekend, 

 dat uit stukken bast, die volkomen van den naburigen bast zijn 

 geïsoleerd, bij tappen betrekkelijk veel latex wordt verkregen ; ook is 

 dit bij geringde boomen het geval. Een en ander is te verklaren uit 

 een sterke secundaire latexvorming, die in de merksapvaten van 

 Hevea, na de onttrekking daarvan, plaats vindt; wat bij vroegere 

 onderzoekingen uitvoerig werd behandeld. 



