— 169 — 



op deze pengoeit zitten om hem te verzwaren. Uit de aldus 

 geperste mand vloeit het bruin gekleurde gambir-sap, zooals 

 gezegd, in de schuit. Het sap blijft daar ongeveer een etmaal 

 liggen en gaat langzaam dik voorden of kristailiseeren. De ge- 

 kristalliseerde massa die witachtig van kleur is wordt in kleine 

 mandjes {oemat) gedaan Ze wordt daarin ongeveer een halven 

 dag bewaard om daarna in een doek te worden gewikkeld en 

 nogmaals geperst te worden Het overtollige water vloeit daar- 

 door weg. Van de dikke brei worden met de hand balletjes 

 gemaakt. Deze balletjes worden weer elk afzonderlijk in een 

 klein katoenen lapje gewikkeld en ten slotte weer geperst met 

 een handpersje. Deze handpers noemt men djako; zij bestaat uit 

 twee dunne plankjes, aan één kant voorzien van een verleng- 

 stuk in den vorm van een steel. De breede uiteinden worden 

 met een dun rotan touwtje losjes aan elkaar vastgehecht. 



De verkregen gambir-koekjes zijn pi. m. 1 cM. dik en worden 

 gambir kepltan of gambir tjetakan genoemd. Ze worden gedu- 

 rende 3 a 4 dagen in de zon gedroogd, waarna ze voor het 

 gebruik geschikt zijn. 



In de marga Biaro wordt de heele gekristalliseerde massa 

 tusschen twee breede planken (papan pelait) tot een tamelijk 

 dunne laag gemaakt. Deze laag wordt met een mes langs een 

 houten lat in de breedte en in de lengte tot vierkante koekjes 

 van ongeveer twee en halve cM. lang en breed gesneden. Eén 

 zoo'n koekje of schijfje noemt men een keping. Vijf kepings 

 vormen een kebat en dertig kebats vormen een djaras. In Rawas 

 is de prijs van gambir gewoonlijk 2 cent per kebat of 60 cent 

 per djaras. Ze wordt bij groote hoeveelheden op de hoofdplaats 

 Palembang op de markt gebracht en gaat vandaar naar Singa- 

 pore en Europa. 



S, M. Latif 



